Bewijslast bij een arbeidsongeval: wat moet u bewijzen?

Twijfelt u of u genoeg bewijs heeft?

 Stuur wat u heeft: foto’s, de melding, namen van collega’s. Het eerste gesprek is kosteloos. Bespreek uw zaak of bel 035 203 11 62.

De meeste arbeidsongevalzaken worden niet gewonnen of verloren op het recht, maar op het bewijs. De wet is gunstig voor de werknemer, maar alleen voor de werknemer die kan laten zien wat er is gebeurd. Dit stuk legt uit wat u zelf moet bewijzen, wat de werkgever moet bewijzen, welk bewijs in de praktijk het verschil maakt en waarom de eerste dagen na het ongeval daarvoor beslissend zijn.

In het kort

De werknemer moet stellen en zo nodig bewijzen dat hij schade heeft geleden in de uitoefening van zijn werkzaamheden. Meer niet: hij hoeft niet te bewijzen hoe het ongeval precies is ontstaan of welke veiligheidsmaatregel ontbrak. Daarna is het aan de werkgever om te bewijzen dat hij zijn zorgplicht is nagekomen of dat de werknemer bewust roekeloos was. Slaagt de werkgever daar niet in, dan is hij aansprakelijk.

Wat u als werknemer moet bewijzen

Artikel 7:658 lid 2 BW legt op de werknemer alleen de bewijslast van twee dingen: dat hij schade heeft en dat die schade is ontstaan in de uitoefening van zijn werkzaamheden. De Hoge Raad heeft in het arrest Fransen/Pasteurziekenhuis (HR 10 december 1999) uitgemaakt dat de werknemer daarvoor niet de precieze toedracht hoeft aan te tonen. Wie kan bewijzen dat hij tijdens het werk is gevallen en daarbij zijn pols heeft gebroken, heeft aan zijn bewijslast voldaan, ook als niemand heeft gezien waardoor hij viel.

Dat klinkt eenvoudig, maar in de praktijk betwisten werkgevers en verzekeraars regelmatig dat het ongeval op het werk is gebeurd of dat het letsel daardoor is ontstaan. Zij wijzen op het ontbreken van een melding, op het feit dat u pas dagen later naar de dokter ging, of op eerdere klachten. Daarom is het bewijs van het ongeval zelf het eerste waarop u moet letten.

Wat de werkgever moet bewijzen

Staat vast dat het ongeval op het werk is gebeurd, dan verschuift de bewijslast. De werkgever moet nu aantonen dat hij alle maatregelen heeft getroffen en aanwijzingen heeft gegeven die redelijkerwijs nodig waren om het ongeval te voorkomen. Die bewijslast is zwaar en concreet. Algemene stellingen dat het bedrijf „veiligheid hoog in het vaandel heeft” of dat de werknemer „wist hoe het moest” volstaan niet. De werkgever moet met stukken komen: de risico-inventarisatie en -evaluatie waarin het risico is benoemd, de instructie die aantoonbaar is gegeven, de toolboxmeetings met presentielijsten, de keuringsrapporten van de machine of de steiger, het toezicht dat feitelijk is uitgeoefend.

Ontbreekt een van die stukken, dan verliest de werkgever meestal. En als zij er wel zijn, blijft de vraag of de maatregelen voldoende waren gezien het gevaar. De werkgever die alleen heeft gewaarschuwd waar een fysieke beveiliging mogelijk was, heeft niet genoeg gedaan. Hoe die zorgplicht wordt ingevuld, leest u in wanneer is een werkgever aansprakelijk voor een arbeidsongeval.

Welk bewijs in de praktijk het verschil maakt

Het rapport van de Nederlandse Arbeidsinspectie weegt het zwaarst. Bij een ernstig arbeidsongeval, dat wil zeggen ziekenhuisopname, blijvend letsel of overlijden, is de werkgever verplicht het ongeval direct te melden en doet de Arbeidsinspectie onderzoek. Het rapport beschrijft de toedracht, de overtreden voorschriften en de getroffen maatregelen, en wordt door rechters en verzekeraars vrijwel altijd gevolgd. Is het ongeval niet gemeld terwijl dat moest, dan werkt dat tegen de werkgever; u kunt het dan zelf melden.

Daarna komen de foto's. Een foto van de plek zoals die was op het moment van het ongeval, met de ontbrekende afzetting, de losse kabel, de kapotte beveiliging of de natte vloer, is meer waard dan tien verklaringen achteraf. Werkplekken worden na een ongeval snel opgeruimd en hersteld; wat u de eerste dag niet vastlegt, bestaat een week later niet meer.

Getuigen zijn het derde. Collega's die het ongeval hebben gezien of die kunnen bevestigen hoe er in het bedrijf werd gewerkt, welke instructies wel en niet werden gegeven en of er toezicht was. Vraag hun namen direct en leg hun verklaring zo snel mogelijk schriftelijk vast; collega's die nog bij de werkgever werken, verklaren na verloop van tijd voorzichtiger.

Ten slotte het medisch dossier. Ga de dag van het ongeval naar de huisarts of de spoedeisende hulp en vertel wat er is gebeurd, zodat de arts het ongeval en het letsel in het dossier noteert. Verzekeraars trekken klachten die pas na een week zijn gedocumenteerd in twijfel, en bij letsel dat later erger blijkt dan gedacht is het eerste consult het anker voor het causaal verband.

Als het bewijs ontbreekt

Ook zonder getuigen of foto's is een zaak niet verloren. Een melding bij de werkgever, een ziekmelding met vermelding van het ongeval, een verslag van de bedrijfsarts, een e-mail aan een collega of een appbericht aan huis van dezelfde dag kunnen samen voldoende zijn om aannemelijk te maken dat het ongeval tijdens het werk is gebeurd. De rechter beoordeelt het geheel. Bovendien kan de werkgever, als hij aanvoert dat het ongeval anders is gegaan dan u stelt, daarvoor zelf bewijs moeten leveren.

Bewijs van de schade

Naast het ongeval moet ook de schade worden onderbouwd. Bewaar bonnen van medische kosten en reiskosten, loonstroken van voor en na het ongeval, de urenstaat waaruit uw overuren en toeslagen blijken, en de correspondentie met de bedrijfsarts en het UWV. Bij blijvend letsel volgt later een medische en arbeidsdeskundige beoordeling; hoe de schade wordt berekend, leest u in hoe berekent u uw schade.

Veelgestelde vragen

Niemand heeft mijn ongeval gezien. Kan ik dan nog iets?

Ja. U hoeft de precieze toedracht niet te bewijzen, alleen dat het ongeval tijdens het werk is gebeurd. Een melding van dezelfde dag, het bezoek aan de huisarts en de omstandigheden op de werkplek zijn daarvoor vaak voldoende.

Mijn werkgever heeft het ongeval niet gemeld bij de Arbeidsinspectie. Wat nu?

Bij ziekenhuisopname, blijvend letsel of overlijden was hij daartoe verplicht. U kunt het ongeval zelf melden; de Arbeidsinspectie kan alsnog onderzoek doen en het verzuim van de werkgever weegt in de schadezaak tegen hem.

Moet ik bewijzen welke veiligheidsmaatregel ontbrak?

Nee. Dat is precies wat de wet omkeert: de werkgever moet bewijzen dat hij alle nodige maatregelen wél heeft getroffen.

De werkgever zegt dat ik een instructie heb genegeerd. Telt dat?

Alleen als hij bewijst dat de instructie is gegeven, dat erop werd toegezien en dat een instructie in dit geval voldoende was. En zelfs dan is het negeren van een instructie geen bewuste roekeloosheid, zodat de werkgever aansprakelijk blijft.

Bespreek uw arbeidsongeval

Een arbeidsongevalzaak wordt beslist door het bewijs van de eerste dagen. Wij beoordelen wat u heeft, zeggen wat u nog kunt veiligstellen en voeren de discussie met de verzekeraar.

Stuur een korte beschrijving van het ongeval, met wat u heeft: foto's, de melding, namen van collega's. U hoort binnen één werkdag hoe uw bewijspositie is en wat u nog kunt veiligstellen. Het eerste gesprek is kosteloos en bij erkende aansprakelijkheid betaalt de verzekeraar van uw werkgever onze kosten. Lees ook wat u de eerste weken na een arbeidsongeval moet doen of ga naar de pagina arbeidsongeval en werkgeversaansprakelijkheid. Bespreek uw zaak of bel 035 203 11 62.

mr. T.C. Warnsinck, advocaat