Is KLM aansprakelijk voor ongeval purser tijdens wachttijd?
In het kort. Niet in dit geval. De kantonrechter te Amsterdam oordeelde in 2022 dat KLM niet aansprakelijk was voor de val van een purser in de sportzaal van een crewhotel tijdens de wachttijd tussen twee vluchten. Het begrip werkzaamheden in artikel 7:658 BW is ruim, maar begrensd door de zeggenschap van de werkgever: de purser vulde de wachttijd naar eigen inzicht in, en KLM kon daarover geen instructies geven. Dat KLM het sporten aanmoedigde, was niet genoeg. Een verplichte activiteit of een door de werkgever geregelde situatie kan anders uitvallen.
Waar het werk ophoudt
Wie voor zijn werk naar het buitenland reist, brengt daar al snel meer uren buiten diensttijd door dan erin. De werkgever boekt het hotel, bepaalt hoe lang het verblijf duurt en betaalt de rekening, maar wat de werknemer in die uren doet, bepaalt hij zelf. Gaat er dan iets mis, dan rijst de vraag waar het werk ophoudt en de privétijd begint.
De kantonrechter van de Rechtbank Amsterdam boog zich op 16 mei 2022 over precies die vraag ( ECLI:NL:RBAMS:2022:2669). Een purser van KLM raakte gewond in de sportzaal van een crewhotel in Buenos Aires. De uitspraak laat scherp zien welke maatstaf beslissend is, en dat is niet waar het ongeval plaatsvond, maar wie er zeggenschap had.
De feiten
De purser verbleef tussen twee vluchten in een crewhotel van KLM in Buenos Aires. Terwijl hij in de sportzaal van het hotel op een loopband liep, viel de stroom uit. De loopband stond op een verhoging met twee treden, en bij het verlaten van de inmiddels volledig verduisterde zaal viel de purser van die treden. Hij liep ernstig enkelletsel op. Een collega die ook in de zaal was, bevestigde die toedracht.
KLM had voor haar personeel een ongevallenverzekering gesloten die voor vliegend personeel ook geldt tijdens de wachttijd in het buitenland; de aanspraak daarop was vastgesteld. Daarnaast stelde de purser KLM aansprakelijk op grond van de artikelen 7:658 en 7:611 BW. KLM wees beide grondslagen af.
Het toetsingskader van artikel 7:658 BW
Artikel 7:658 lid 2 BW maakt de werkgever aansprakelijk voor de schade die de werknemer in de uitoefening van zijn werkzaamheden lijdt, tenzij hij aantoont dat hij zijn zorgplicht is nagekomen. Het artikel beschermt de werknemer tegen de veiligheidsrisico’s die aan zijn werk en werkomgeving zijn verbonden. Dat de purser in de sportzaal was gevallen, stond vast; de vraag was of dat was gebeurd in de uitoefening van zijn werkzaamheden.
De kantonrechter verwees naar het arrest KLM/De Kuijer ( HR 2005), over een piloot die tijdens de wachttijd in een taxi op weg naar een restaurant verongelukte. Daarin was aanvaard dat de verplichte wachttijd zo nauw met het werk samenhangt dat KLM zich ook dan als goed werkgever moest gedragen. Of artikel 7:658 BW van toepassing was, bleef in dat arrest in het midden.
Een ruim begrip, begrensd door zeggenschap
Het begrip in de uitoefening van de werkzaamheden wordt ruim uitgelegd. Dat de purser niet aan het werk was maar sportte, sloot daarom niet uit dat artikel 7:658 BW gold. Wel moet de oorzaak verband houden met het werk, en moet de werkgever zeggenschap hebben over de plaats en de activiteiten van de werknemer om aan zijn zorgplicht te kunnen voldoen.
Voor toepassing pleitte veel: de wachttijd is uit veiligheidsoverwegingen verplicht, KLM kiest en boekt het hotel, en KLM stimuleerde het sporten actief en vergoedde het als het hotel geen sportzaal had. Daartegenover stond dat de wachttijd geen werktijd is. Het personeel vult haar naar eigen inzicht in, is niet verplicht van de faciliteiten gebruik te maken, en KLM kan daarover geen instructies geven. Dat laatste gaf de doorslag. De aansprakelijkheid van de werkgever berust op zijn zeggenschap, en tussen het werk als purser en het vrijwillige gebruik van de hotelsportzaal bestond een onvoldoende nauwe band. Dat KLM het sporten aanmoedigde, maakte dat niet anders.
Goed werkgeverschap bood geen uitkomst
De purser deed ook een beroep op artikel 7:611 BW. Uit de rechtspraak van de Hoge Raad ( HR 11 november 2011) volgt dat goed werkgeverschap in bijzondere gevallen verlangt dat de werkgever voor een behoorlijke verzekering zorgt bij ongevallen die niet onder artikel 7:658 BW vallen, maar die verzekeringsplicht is beperkt tot deelname aan het wegverkeer in het kader van het werk; zie ook ongeval in het woon-werkverkeer. KLM had bovendien een collectieve ongevallenverzekering met toereikende dekking gesloten. Verblijf in hotels over de wereld en een stroomstoring in Argentinië waren geen bijzonder risico waarvoor KLM meer had moeten doen. Dat de purser geen verwijt trof, maakte dat niet anders.
Wat dit betekent voor werknemers op reis
De uitspraak betekent niet dat een ongeval buiten de eigen werkplek nooit onder artikel 7:658 BW valt; de kantonrechter bevestigt juist het tegendeel. Beslissend is of de werkgever over de betrokken activiteit zeggenschap had. Een verplichte teambuildingactiviteit, een bedrijfsuitje met aanwezigheidsplicht of een door de werkgever voorgeschreven vervoermiddel liggen aan de andere kant van de streep dan een vrijwillig bezoek aan de hotelsportzaal. Ook een gebrek in de hotelkamer die de werkgever zelf heeft geboekt, staat in een ander licht. De uitspraak is sterk verweven met de feiten, zodat een vergelijkbaar geval anders kan aflopen.
Voor de werknemer die na zo’n ongeval nul op het rekest krijgt, is dat een aansporing om verder te kijken dan de eerste afwijzing. Dat een verzekeraar spreekt van een ongelukkige samenloop van omstandigheden, is geen juridisch eindoordeel maar een standpunt dat op de feiten moet worden getoetst.
Wat wij voor u doen
Wij beoordelen of uw werkgever zeggenschap had over de situatie waarin u letsel opliep, of goed werkgeverschap een verzekering verlangde, en of de afwijzing van uw claim standhoudt.
Wat het u kost
Staat de aansprakelijkheid vast, dan komen de redelijke kosten van rechtsbijstand op grond van artikel 6:96 lid 2 BW in de regel voor rekening van de aansprakelijke partij. Wat bijstand verder kost en welke afspraak wij maken zolang de aansprakelijkheid in geschil is, leest u op de pagina over kosten.
Neem contact op
Wijst uw werkgever aansprakelijkheid af voor een ongeval tijdens een werkverblijf?
Bel 035 – 203 11 62 of mail info@vittorialaw.nl. Het eerste gesprek is kosteloos. U spreekt direct de advocaat die uw dossier ook voert, en u hoort binnen één werkdag van ons.
Bespreek uw zaakVeelgestelde vragen
Geldt de zorgplicht van mijn werkgever ook buiten werktijd?
Soms. Het begrip in de uitoefening van de werkzaamheden is niet beperkt tot de werkplek of werkuren. De grens ligt bij de zeggenschap: kan uw werkgever bepalen wat u doet en hoe, dan reikt zijn zorgplicht daar in beginsel tot.
Mijn werkgever stimuleerde de activiteit actief. Is dat genoeg?
Volgens deze uitspraak niet. Aanmoedigen is iets anders dan voorschrijven; beslissend was het ontbreken van een verplichting en een instructiebevoegdheid.
Mijn werkgever heeft een ongevallenverzekering. Kan ik daarnaast nog iets vorderen?
Een ongevallenverzekering staat los van aansprakelijkheid en dekt meestal niet de volledige schade. Is de werkgever daarnaast aansprakelijk, dan heeft u recht op vergoeding van de werkelijke schade, met verrekening van de uitkering.
Geldt dit ook voor uitzendkrachten en zzp’ers?
De bescherming van artikel 7:658 BW kan ook gelden voor uitzendkrachten, gedetacheerden en zzp’ers. Ook daar is de zeggenschap over het werk het aanknopingspunt.
Wat als het ongeval tijdens een verplichte activiteit gebeurde?
Dan ligt aansprakelijkheid veel meer voor de hand, omdat de werkgever de activiteit bepaalde en daarover zeggenschap had. Zie ook een ongeval tijdens een bedrijfsuitje.
Verwante onderwerpen
Uw zaak laten beoordelen?
Heeft u schade geleden of bent u verwikkeld in een geschil over aansprakelijkheid, schade of bewijs?
Vittoria Law beoordeelt uw juridische positie, brengt de belangrijkste risico’s in kaart en denkt mee over de meest effectieve vervolgstap.
