Auto met een verborgen gebrek
Auto met een verborgen gebrek: wat zijn uw rechten?
Een auto moet beantwoorden aan wat u er redelijkerwijs van mocht verwachten. Blijkt kort na de aankoop dat de motor of de versnellingsbak op sterven na dood is, dat een fors schadeverleden is verzwegen of dat de tellerstand is teruggedraaid, dan is de auto niet wat is afgesproken. Juridisch heet dat non-conformiteit; het is dezelfde norm als bij de koop van een woning en staat in artikel 7:17 BW. Hieronder leest u wanneer u de verkoper daarop kunt aanspreken, in welke volgorde u dat moet doen, binnen welke termijn en wat u kunt vorderen.
Wanneer beantwoordt een auto niet aan de overeenkomst?
De maatstaf is niet of de auto perfect is, maar of hij de eigenschappen bezit die u voor normaal gebruik mocht verwachten en waarvan u de aanwezigheid niet hoefde te betwijfelen. Wat u mocht verwachten hangt af van de prijs, het bouwjaar, de kilometerstand, de onderhoudshistorie en van wat de verkoper heeft gezegd of juist heeft verzwegen. Van een twintig jaar oude auto van vijftienhonderd euro mag u minder verwachten dan van een recente occasion van de merkdealer.
Slijtage die past bij leeftijd en kilometrage is dus geen gebrek; daar moet u rekening mee houden. Anders ligt het bij ernstige of uitzonderlijke gebreken die zich binnen korte tijd na de koop voordoen en die niet passen bij de kenmerken van de auto. Een bijzondere categorie vormen gebreken die de verkeersveiligheid raken: wordt een gebruikte auto gekocht om ermee aan het verkeer deel te nemen, dan beantwoordt hij in de regel niet aan de overeenkomst als een niet eenvoudig te ontdekken gebrek gebruik gevaarlijk maakt (HR 15 april 1994, NJ 1995/614). Omgekeerd geldt dat niet: een auto die veilig is, kan nog altijd om andere redenen non-conform zijn. Een auto is juridisch een roerende zaak; het bredere kader staat in wanneer een roerende zaak juridisch gebrekkig is.
Uit onze praktijk: motorschade een maand na aankoop
Hoe die maatstaf uitpakt, laat zich het best zien aan een zaak die wij voerden bij de rechtbank Midden-Nederland (vonnis van 31 maart 2021, ECLI:NL:RBMNE:2021:6934, NJF 2023/152). Onze cliënt kocht op 10 juni 2020 een Land Rover Discovery bij een handelaar. Ruim drie weken later, onderweg naar Duitsland, kwam hij stil te staan met onherstelbare motorschade. De auto was negen jaar oud en had 188.000 kilometer gelopen; de verkoper stelde dat bij zo'n auto nu eenmaal een keer de motor kan bezwijken.
De kantonrechter oordeelde anders. Ook bij die leeftijd en kilometerstand hoeft niet te worden verwacht dat de auto binnen één maand na aankoop kapot gaat en dat het herstel bijna evenveel kost als de auto zelf. Uit het expertiserapport bleek bovendien dat de slijtageschade zich al vóór aflevering had opgebouwd en dat ook een grondiger inspectie door de koper haar niet aan het licht had gebracht. De rechter woog daarnaast de advertentietekst mee, waarin de auto werd aangeprezen als goed onderhouden met een krachtige motor: op zulke mededelingen mag een koper zijn verwachtingen baseren.
Garantie is iets anders dan conformiteit
In diezelfde zaak deed de verkoper een beroep op het ontbreken van garantie. Dat verweer sneuvelde: of de auto met of zonder garantie is gekocht, is niet bepalend voor de vraag of hij non-conform is. Ook een auto zonder garantie moet op grond van artikel 7:17 BW aan de overeenkomst beantwoorden. Een garantieregeling komt bovenop uw wettelijke rechten en komt daar niet voor in de plaats.
Koopt u van een handelaar of van een particulier?
Wie de verkoper is, bepaalt in belangrijke mate uw positie. Koopt u als consument van een professionele verkoper, dan is sprake van consumentenkoop in de zin van artikel 7:5 BW. Openbaart een gebrek zich binnen een jaar na aflevering, dan wordt op grond van artikel 7:18 lid 2 BW vermoed dat het er bij aflevering al was. Niet u hoeft dan te bewijzen dat de auto al gebrekkig was; de verkoper moet aantonen dat hij dat niet was. Dat verschuift het procesrisico aanzienlijk. Die bescherming is bovendien dwingend recht: op grond van artikel 7:6 BW kan er niet ten nadele van de consument van worden afgeweken, ook niet met kleine lettertjes in de koopovereenkomst of de algemene voorwaarden.
Koopt u van een particulier, dan valt die bescherming weg. Dan draait het om de vraag wie welk risico droeg: wat u had moeten onderzoeken en wat de verkoper had moeten vertellen. Die twee plichten hangen samen. U kunt aan uw onderzoeksplicht voldoen door een proefrit te maken, de auto te laten inspecteren en door te vragen bij twijfel. Maar wie een hem bekend gebrek verzwijgt, kan u niet tegenwerpen dat u beter had moeten kijken.
"Gekocht als gezien" en andere uitsluitingen
Bij particuliere verkoop wordt vaak een clausule opgenomen als "gekocht als gezien" of "zonder enige garantie". Zo'n exoneratie heeft gewicht, maar zij dekt niet alles. Zij ziet in de regel op zichtbare gebreken en op wat bij de leeftijd van de auto hoort, niet op gebreken die de verkoper kende en verzweeg. Bij woningen roept de ouderdomsclausule dezelfde vraag op; die lijn is uitgewerkt in ouderdomsclausule en exoneratie: bent u dan rechteloos?
Tellerfraude
Een teruggedraaide teller is meer dan een tegenvaller. De RDW registreert tellerstanden bij onderhoud, reparatie en keuring en merkt een reeks als onlogisch aan zodra een lagere stand op een hogere volgt. Dat maakt tellerfraude in de praktijk uitzonderlijk goed bewijsbaar: het gaat om een geregistreerd feit en niet om een inschatting achteraf.
Juridisch heeft u dan meer dan één ingang. Naast non-conformiteit kunt u de koop aantasten wegens dwaling op grond van artikel 6:228 BW, en bij opzettelijke misleiding wegens bedrog op grond van artikel 3:44 BW. Dat verschil is niet academisch. Bij dwaling en bedrog gaat het om vernietiging van de koop, waarna de koopsom terug moet en de auto terug gaat. Bij non-conformiteit ligt het accent op herstel, prijsvermindering of schadevergoeding.
Verzwegen schade- en reparatieverleden
Bij een verzwegen aanrijdingsverleden speelt dezelfde vraag. Een auto die als schadevrij is aangeprezen maar in werkelijkheid zwaar is hersteld, beantwoordt niet aan de overeenkomst, ook als hij op dit moment rijdt zoals het hoort. Een eerdere total loss of een niet-gemelde constructieschade raakt bovendien de waarde blijvend. Bij klassiekers en bij jonge occasions in het hogere segment is die blijvende waardevermindering vaak de grootste schadepost, en juist die post vergoeden verkopers zelden uit zichzelf.
Klaag op tijd
Dit is het punt waarop de meeste zaken sneuvelen. Op grond van artikel 7:23 BW moet u de verkoper binnen bekwame tijd na ontdekking van het gebrek op de hoogte stellen. Bij consumentenkoop geldt een melding binnen twee maanden na ontdekking in elk geval als tijdig; daarbuiten wordt strenger gekeken en kan een kortere termijn al te lang zijn. Wie te lang wacht verliest zijn rechten volledig, hoe sterk de zaak inhoudelijk ook is. Meld het gebrek daarom schriftelijk, gedateerd en concreet, en bewaar het verzendbewijs. Houd er verder rekening mee dat de vordering verjaart twee jaar nadat u die melding heeft gedaan.
Eerst herstel, pas daarna ontbinding
Veel kopers willen na een grote tegenvaller meteen van de auto af. Die volgorde klopt juridisch niet en dat pakt vaak verkeerd uit. De bevoegdheid tot ontbinding op grond van artikel 7:22 BW ontstaat pas wanneer de verkoper tekortschiet in zijn verplichting uit artikel 7:21 lid 3 BW: herstel binnen een redelijke termijn en zonder ernstige overlast. Wat redelijk is, hangt af van de aard van de zaak en van het gebruik dat partijen voor ogen hadden.
In de zaak van de Land Rover ontbond onze cliënt de koop veertien dagen na zijn aanmaning. De kantonrechter oordeelde dat die termijn te kort was: er had nog geen onderzoek aan de auto plaatsgevonden, zodat de omvang van het gebrek en de benodigde hersteltijd nog niet vaststonden, en partijen waren nog in overleg. De rechter merkte daarbij op dat een auto anders dan bijvoorbeeld een bruidsjurk niet per se razendsnel hersteld hoeft te zijn, omdat tijdelijk vervangend vervoer mogelijk is. De buitengerechtelijke ontbinding hield dus geen stand. Geef de verkoper daarom eerst schriftelijk een reële termijn om te herstellen, en leg vast wat u vraagt.
Zelf laten repareren: wanneer mag dat?
Blijft de verkoper stilzitten, dan bent u niet machteloos. Artikel 7:21 lid 6 BW geeft de consument het recht het herstel door een derde te laten uitvoeren en de kosten op de verkoper te verhalen, mits die na een schriftelijke aanmaning niet binnen een redelijke termijn tot herstel is overgegaan. In de Land Rover-zaak had de verkoper ruim vijf maanden de tijd gehad en in die periode geen enkel onderzoek laten verrichten, terwijl de auto stilstond en verder afschreef. De kantonrechter oordeelde dat onze cliënt de auto toen zelf mocht laten repareren.
Twee waarschuwingen horen daarbij, en ze zijn in diezelfde zaak zichtbaar. De eerste: laat het gebrek vóór het herstel vastleggen door een onafhankelijke expert. Zonder eindexpertise valt achteraf moeilijk vast te stellen wat er aan de hand was. De tweede: houd de kosten proportioneel. Omdat de verkoper niet de gelegenheid had gekregen een gereviseerde motor in te bouwen, matigde de rechter de herstelkosten van € 15.125 tot € 9.000, met toepassing van de artikelen 6:97 en 6:98 BW. Het verschil bleef voor rekening van de koper. Hoe oorzaak en gevolg zich in dit soort dossiers tot elkaar verhouden, staat uitgewerkt in causaal verband en bewijs.
Welke schade kunt u vorderen?
Bij consumentenkoop kunt u op grond van artikel 7:21 BW in de eerste plaats kosteloos herstel of vervanging vorderen. Schiet de verkoper daarin tekort, of is herstel onmogelijk of onevenredig, dan komen op grond van artikel 7:22 BW prijsvermindering of ontbinding in beeld. Diezelfde afweging speelt bij woningen en is daar uitgewerkt in wanneer u ontbinding of prijsvermindering kunt vorderen.
Daarnaast staat de weg van schadevergoeding open; bij consumentenkoop loopt die via artikel 7:24 BW. Daaronder valt de gevolgschade van het gebrek: repatriëring van een auto die in het buitenland strandt, sleep- en expertisekosten, vervangend vervoer en de blijvende waardevermindering. Twee grenzen zijn daarbij bepalend. De schade moet het gevolg zijn van het gebrek — in de Land Rover-zaak sneuvelde de gevorderde wegenbelasting omdat die ook zonder het gebrek verschuldigd was — en de kosten moeten redelijk zijn. Dat laatste betekent ook dat u uw schade moet beperken: de kosten van de zelf gehuurde auto werden gemaximeerd op het bedrag dat de verkoper voor zijn eigen leenauto had gerekend. Hoe schadeposten worden begroot en onderbouwd, leest u in hoe u uw schade berekent en schade berekenen. Rijdt u zakelijk, dan kan ook omzetverlies meelopen; zie bijkomende kosten bij bedrijfsschade.
Wie betaalt de kosten van bijstand?
Is de verkoper aansprakelijk, dan komen de redelijke kosten ter vaststelling van schade en aansprakelijkheid en de redelijke kosten van buitengerechtelijke bijstand op grond van artikel 6:96 lid 2 BW voor zijn rekening. Ook de kosten van een expertiserapport vallen daaronder. Verliest hij de procedure, dan wordt hij bovendien in de proceskosten veroordeeld. Heeft u een rechtsbijstandverzekering, dan heeft u recht op een advocaat van eigen keuze zodra een procedure volgt; hoe dat werkt staat in vrije advocaatkeuze bij uw rechtsbijstandverzekering. Onze tarieven en werkwijze staan op de pagina kosten.
Wat u het beste kunt aanleveren
Een zaak laat zich meestal binnen een uur beoordelen als het dossier compleet is. Nuttig zijn de koopovereenkomst met eventuele clausules, de advertentie zoals die online stond, de volledige correspondentie met de verkoper, het onderhoudsboekje, de RDW-gegevens en de tellerstandenhistorie, en het rapport van de garage of expert waarin het gebrek is vastgesteld. Foto's van het gebrek en van de auto bij aflevering helpen eveneens. Juist de advertentietekst blijkt in procedures vaak doorslaggevend; bewaar daarom een schermafdruk zolang die er nog is.
Een eerste beoordeling van uw zaak
Vittoria Law staat particulieren en ondernemers bij in geschillen over verborgen gebreken, non-conformiteit, tellerfraude en verzwegen schadeverleden bij de koop van een auto, en procedeert daar ook over. Het eerste gesprek is kosteloos en vrijblijvend. U bereikt ons op 035-203 11 62 en via info@vittorialaw.nl; het formulier staat op de pagina contact.
