Bij letselschade is de beste route afhankelijk van aansprakelijkheid, complexiteit en timing. Een rechtsbijstandverzekering kan nuttig zijn in de startfase of bij betwiste aansprakelijkheid, maar zodra een procedure of administratieve stap nodig is, heb je in beginsel vrije advocaatkeuze. Bovendien spelen bij letselschade vaak kostenverhaal en samenloop met first-party verzekeringen (zoals SVI) een rol, waardoor het kostenplafond van rechtsbijstand niet altijd de feitelijke grens hoeft te zijn. De sleutel is dat je het dossier en de financieringsroute “juist” inricht vanaf dag één, zodat je niet later vastloopt op toestemming, plafonds of samenloopclausules.

Letselschade is zelden een dossier dat je in één gesprek afrondt. Zelfs bij relatief “lichte” letsels speelt herstel, uitval, re-integratie en medische duiding. Bij complexere klachten, discussie over causaliteit of (dreigende) blijvende beperkingen wordt het een traject van maanden tot jaren, met expertises, arbeidsdeskundige beoordeling en rekenkundige schadebegroting. Juist daarom is de keuze voor juridische bijstand geen detail. Het bepaalt regie, tempo en vaak ook de kwaliteit van de uiteindelijke regeling.

Vaak een start met rechtsbijstandverzekering

Veel mensen starten met hun rechtsbijstandverzekering omdat die dichtbij is en laagdrempelig voelt. Dat is begrijpelijk. Je meldt de zaak, er wordt een dossier geopend, en je krijgt iemand die de eerste aansprakelijkstelling kan doen en stukken kan opvragen. In de beginfase kan dat prima werken, zeker als aansprakelijkheid niet direct wordt erkend en je eerst “basiswerk” moet doen: toedracht, aansprakelijkheidsgrondslag, medische stukken, eerste schadeposten en eventueel een voorschotverzoek.

Op zoek naar een specialist

Het kantelpunt komt wanneer de zaak meer vraagt dan standaardcorrespondentie. Bijvoorbeeld omdat de verzekeraar van de wederpartij causaliteit betwist, omdat een medische expertise nodig is, omdat het gaat om substantiële inkomensschade, of omdat de schadevaststelling een stevige onderhandelingsstrategie vereist. Dan wordt vaak ook procedureel denken relevant: deelgeschil, bestuursrechtelijk traject, of een bodemprocedure. Op dat moment is het niet ongebruikelijk dat je je afvraagt of je “beter af” bent met een eigen advocaat.

Hier speelt vrije advocaatkeuze rechtstreeks mee. Zodra een gerechtelijke of administratieve procedure aan de orde is, heb je in beginsel het recht om zelf een advocaat te kiezen, met opdrachtverstrekking via de verzekeraar. Het Handboek benadrukt daarbij dat dit recht fundamenteel is, en niet beperkt tot advocaatplichtige procedures.

Daarnaast speelt in letselschade iets dat verzekerden vaak te laat meenemen: samenloop en kostenverhaal. In veel first-party polissen (zoals een schadeverzekering inzittenden) bestaan clausules die proberen te voorkomen dat kosten van rechtsbijstand worden vergoed als je óók een rechtsbijstandverzekering hebt (zogeheten na-u-clausules). Het Handboek bespreekt dat dit in de praktijk vaak speelt en dat de Hoge Raad op 9 september 2022 heeft geoordeeld dat een dergelijke uitsluiting niet kan worden ingeroepen tegen consumenten: een consument-verzekerde die geen gebruik maakt van zijn rechtsbijstandverzekering kan toch vergoeding van buitengerechtelijke kosten verlangen onder zijn first-party schadeverzekering.

Dit kan, afhankelijk van jouw verzekeringspakket, het speelveld wezenlijk veranderen.

Wat betekent dit concreet?

Wat betekent dit concreet? Dat je bij letselschade niet alleen moet vragen “welke jurist behandelt mijn zaak?”, maar ook “via welke polis of wederpartij kan ik de redelijke kosten van bijstand (en schadevaststelling) het beste laten lopen?” Die vraag is technisch, maar praktisch enorm. De ene route kan je beperken met een kostenplafond; de andere route kan juist ruimte geven om de zaak zorgvuldig uit te onderhandelen, inclusief medische expertise en rekenkundige onderbouwing.

Er is nog een tweede valkuil: toestemming. Zoals hiervoor bij vrije advocaatkeuze besproken, is het riskant om zonder afstemming alvast een advocaat in te schakelen en kosten te maken, omdat dekking kan vervallen als je buiten de vrije-keuzefase handelt. Het Handboek is daar duidelijk over, met de nuance dat dekking onder omstandigheden kan herleven zodra een procedure moet worden gevoerd en de verzekeraar niet in een redelijk belang is geschaad, maar dat is geen route waarop je je dossier bij voorkeur bouwt.

Kies altijd voor een gespecialiseerde advocaat

De beste keuze is daarom vaak geen ideologische (“ik wil altijd een eigen advocaat”) maar een strategische. Bij relatief overzichtelijke letselschade, duidelijke aansprakelijkheid en beperkte schade kan rechtsbijstand intern efficiënt zijn. Bij complexere letselschade, discussie over causaliteit, substantiële inkomensschade of een dossier waarin je het gevoel hebt dat tempo en regie ontbreken, is vroeg schakelen naar een gespecialiseerde advocaat vaak verstandig. Niet omdat interne juristen niet capabel zijn, maar omdat het dossier dan vraagt om specialistische ketenregie: medisch, arbeidsdeskundig, rekenkundig en juridisch, met een duidelijke eindstrategie.

Vittoria Law helpt in deze afweging juist op het snijvlak waar verzekerden vastlopen: wat is de stand van aansprakelijkheid, welke procedurele stappen zijn reëel, hoe verhouden kostenplafonds zich tot de te verwachten werkzaamheden, en welke samenloop (rechtsbijstand/first-party/wederpartij) maakt het dossier financieel het meest “gezond”. Vaak is een korte intake met polis en correspondentie genoeg om te zeggen: hier zit je goed, of hier laat je kansen liggen.

FAQ.


Moet ik mijn rechtsbijstandverzekering altijd eerst gebruiken? Nee. Het kan verstandig zijn, maar het is geen verplichting; wél moet je, als je dekking wilt behouden, zorgvuldig omgaan met toestemming en de polisroute.

Kan ik een eigen advocaat nemen en toch vergoeding krijgen? Dat kan, maar de route is doorslaggevend: via vrije advocaatkeuze bij procedure/administratieve procedure, of via kostenverhaal/first-party afhankelijk van je pakket en de consumentenbescherming zoals door de Hoge Raad bevestigd.

Wat als mijn rechtsbijstandverzekering zegt dat de zaak “geen redelijke kans” heeft? Dan kun je de geschillenregeling activeren voor een onafhankelijke beoordeling; dat is juist bedoeld als tegenwicht bij dit soort beslissingen.