Bij aansprakelijkheid is het niet genoeg dat iemand een fout heeft gemaakt en dat er schade is ontstaan. Er moet ook een juridisch relevant verband bestaan tussen die fout en de schade. Dat verband heet oorzakelijk (of causaal) verband. In de praktijk is dat vaak het echte geschilpunt. De vraag is niet alleen óf iemand verwijtbaar heeft gehandeld, maar ook of de schade juridisch nog als gevolg van dat handelen kan worden aangemerkt. Dat is het uitgangspunt van het schadevergoedingsrecht zoals dat in de literatuur over art. 6:98 BW wordt uitgewerkt.

Dat vereiste ligt voor de hand. Wie een ander aanspreekt tot vergoeding van schade, kan niet volstaan met de constatering dat er ergens in het feitencomplex iets fout is gegaan. De schade moet zijn veroorzaakt door de gebeurtenis waarop de aansprakelijkheid berust. Het enkele naast elkaar bestaan van een aansprakelijkheidsgrond en schade is dus onvoldoende. In het aansprakelijkheidsrecht vormt causaliteit daarmee een noodzakelijke schakel tussen normschending en schadevergoeding.

Toch is die vraag minder eenvoudig dan zij op het eerste gezicht lijkt. In de werkelijkheid hebben gebeurtenissen zelden één enkele oorzaak. Vaak spelen meerdere omstandigheden een rol, soms ook omstandigheden aan de zijde van het slachtoffer, eerdere kwetsbaarheden of latere gebeurtenissen. Juist daarom heeft het recht een eigen causaliteitsleer ontwikkeld. Het recht zoekt niet naar een louter natuurwetenschappelijke verklaring, maar naar een juridisch verantwoord criterium om te bepalen welke schade nog voor rekening van de aansprakelijke partij komt en welke niet.

Wie verder wil lezen over de manier waarop de rechter dat juridisch beoordeelt, leest ook ons artikel over condicio sine qua non en redelijke toerekening.

Een veelgestelde vraag is of de schade rechtstreeks door de fout moet zijn ontstaan. Het antwoord luidt dat een strikte eis van onmiddellijke feitelijke directheid niet beslissend is. Ook wanneer zich tussenschakels voordoen, kan nog steeds causaal verband bestaan. Waar het uiteindelijk om gaat, is of de schade nog in zodanig verband staat met de aansprakelijkheid scheppende gebeurtenis dat zij als gevolg daarvan aan de schuldenaar kan worden toegerekend.

Dat maakt duidelijk dat causaliteit in het aansprakelijkheidsrecht niet alleen feitelijk, maar ook normatief van aard is.

Een andere veelgestelde vraag is of aansprakelijkheid vervalt zodra ook andere oorzaken een rol hebben gespeeld. Ook dat is niet het geval. Het feit dat andere factoren mede hebben bijgedragen, betekent niet zonder meer dat het causale verband ontbreekt. Wel maakt het de beoordeling ingewikkelder. Juist dan komt het aan op de juridische structuur van het causaliteitsleerstuk. Eerst wordt gekeken of de fout een noodzakelijke voorwaarde voor het ontstaan van de schade is geweest, en daarna of die schade juridisch nog aan die fout behoort te worden toegerekend.

Voor benadeelden is dit onderwerp van groot belang, omdat causaal verband vaak bepaalt of een schadevordering überhaupt kans van slagen heeft. Voor de aangesproken partij is het minstens zo belangrijk, omdat causaliteit ook een grens trekt. Niet alle schade die zich na een fout voordoet, valt automatisch binnen de vergoedingsplicht. Oorzakelijk verband is daarom niet slechts een technisch leerstuk, maar een kernonderdeel van iedere aansprakelijkheidszaak.

Loopt uw zaak vast op de vraag of er voldoende oorzakelijk verband bestaat tussen de fout en de schade? Lees dan ook ons artikel over het bewijs van causaal verband, de omkeringsregel en kansschade.

Neem contact op!

Wilt u weten of in uw zaak voldoende oorzakelijk verband bestaat voor een vordering tot schadevergoeding? Neem dan contact op met Vittoria Law voor advies over aansprakelijkheid en letselschade.