Gerechtshof 's-Hertogenbosch, 17 maart 2022, ECLI:NL:GHSHE:2022:868

In deze blog heb je al meer kunnen lezen over wat affectieschade is. In dit arrest past het gerechtshof de vereisten toe op de situatie waarbij enkele hevige moorden hebben plaatsgevonden, waarbij de nabestaanden een claim indienen ter vergoeding van de door hen geleden affectieschade en de (gestelde) shockschade.

Affectieschade

Het hof stelt voorop dat het bij affectieschade om immateriële schade gaat met betrekking tot het verdriet en de pijn die is veroorzaakt doordat een persoon waarmee men een affectieve band heeft, ernstig gewond raakt of overlijdt. Echter, daarbij bestaat aanspraak op vergoeding van immateriële schade bestaat evenwel slechts indien en voor zover de wet op vergoeding hiervan recht geeft. Sinds 2019 is die wettelijke regeling er. Wat die regeling inhoudt en welke bedragen daarbij horen, lees je hier.

In de wet is opgenomen dat slechts een beperkte kring van gerechtigden aanspraak maakt op affectieschade. Het gaat daarbij om partners en kinderen van de benadeelde, als ook de gevallen waarbij er sprake is van een duurzame zorgrelatie in gezinsverband. Je kunt hierbij denken aan pleegkinderen of aan een kleinkind dat door een grootouder wordt groot gebracht.

Hardheidsclausule

Het hof wijst erop dat er - ondanks de strikte regels zoals hiervoor besproken - in artikel 6:108 lid 4 sub g BW een zogenoemde hardheidsclausule opgenomen. Die hardheidsclausule kan worden toegepast wanneer de specifieke omstandigheden zo schrijnend zijn, dat afwijzing van affectieschade echt onredelijk zou zijn. Als voorbeeld kun je hierbij denken aan broers en zussen die langdurig samenwonen en voor elkaar zorgen. Broers en zussen zijn dus in principe door de wetgever van de regeling uitgesloten, tenzij er sprake is van zeer uitzonderlijke omstandigheden zoals in voornoemd voorbeeld beschreven.

Shockschade

Het hof wijst bij het beoordelen van het al dan niet in aanmerking komen van shockschade op de vaste jurisprudentie van de Hoge Raad (22 februari 2002, ECLI:NL:HR:2002:AD5356 en Hoge Raad 9 oktober 2009, ECLI:NL:HR:2009:B18583). Op grond van deze jurisprudentie heeft de Hoge Raad een aantal criteria vastgesteld waaraan voldaan moet zijn om voor vergoeding van shockschade in aanmerking te komen. Zo kan vergoeding van shockschade slechts plaatshebben als bij een benadeelde partij een hevige emotionele schok wordt teweeggebracht vanwege;

1. Het zien van het tenlastegelegde, of
2. Door de directe confrontatie met de ernstige gevolgen ervan.
3. Uit die emotionele schok dient vervolgens geestelijk letsel te zijn voortgevloeid. Dat zal zich met name kunnen voordoen als de benadeelde partij en het slachtoffer een nauwe affectieve relatie hadden en het slachtoffer bij het tenlastegelegde is gedood of verwond.

Of gesproken kan worden van een directe confrontatie met de ernstige gevolgen van het misdrijf is per situatie verschillend en dient aan de hand van de omstandigheden van het geval beoordeeld te worden. Het hof merkt hierbij op dat in het oog moet worden gehouden dat vergoeding van shockschade alleen onder strikte voorwaarden plaatsvindt. Hiermee strookt volgens het hof dan ook niet om het vereiste van waarneming van het strafbare feit of directe confrontatie met zijn ernstige gevolgen af te zwakken vanwege de ernst van het strafbare feit.

Het hof overwoog in haar arrest dat de eiseres weliswaar de gevolgen moet dragen van de moord op haar moeder, met wie zij bovendien een nauwe en affectieve relatie had en dat psychisch letsel voldoende vaststaat. Het hof wijst er echter wel op de één van de strikte voorwaarden voor vergoeding van shockschade is, dat er sprake moet zijn geweest van ofwel het waarnemen van de moord ofwel de directe confrontatie met de ernstige gevolgen van de moord. Daarvan was volgens het hof geen sprake, wat zorgde voor afwijzing van de vordering van de eisende dochter.

Afsluitend

Heeft u vragen over affectieschade of shockschade, neem dan gerust contact op! Het hele arrest kunt u hier nalezen.