Aansprakelijk gesteld en geen aansprakelijkheidsverzekering?

In het kort. Zonder aansprakelijkheidsverzekering komt een claim rechtstreeks bij u terecht, en dat maakt de eerste weken bepalend. Begin niet bij de vraag wat u moet betalen, maar bij twee andere: is er werkelijk geen dekking, en klopt de claim eigenlijk wel? Veel mensen blijken alsnog meeverzekerd op de polis van een partner of van hun ouders, en een afwijzing op de opzetclausule houdt lang niet altijd stand — de Hoge Raad heeft die uitsluiting aanmerkelijk beperkter uitgelegd dan verzekeraars haar toepassen. Stuur ons de aansprakelijkstelling, dan hoort u binnen één werkdag hoe sterk de claim is, of er ergens toch dekking zit en wat uw verstandigste eerste stap is. Dat eerste gesprek is kosteloos, en is er geen dekking, dan komt u mogelijk in aanmerking voor gesubsidieerde rechtsbijstand.

Kijk eerst of er tóch een polis is die dekt

De vraag is niet of ú een aansprakelijkheidsverzekering heeft afgesloten, maar of er in uw huishouden een polis loopt waarop u meeverzekerd bent. Een gewone AVP is een gezinsdekking: de partner, de inwonende kinderen, vaak ook logees en de oppas vallen eronder. Studenten die op kamers wonen blijven op de polis van hun ouders meestal meeverzekerd, soms tot een leeftijdsgrens en soms zolang zij studeren. Wie na een ongelukkige avond te horen krijgt dat hij niet verzekerd is, blijkt dat met enige regelmaat wél te zijn.

Daarnaast dekt niet elke schade dezelfde polis. Ging het mis met een auto, een scooter of een speed pedelec, dan is de WAM-verzekering van dat voertuig aan zet en niet uw AVP. Gebeurde het in het buitenland, kijk dan ook naar de reisverzekering. Heeft u een rechtsbijstandverzekering, dan dekt die het verweer zelf, ook wanneer de schade onverzekerd is. Stuur ons daarom niet alleen de brief, maar ook uw polisbladen: die beoordeling kost ons een kwartier en verandert soms de hele zaak.

De opzetclausule is de afwijzing die u het vaakst tegenkomt

Gaat het om een vechtpartij, een duw, een gegooid voorwerp of vernieling, dan beroept de verzekeraar zich vrijwel standaard op de opzetclausule: niet gedekt is aansprakelijkheid voor schade uit opzettelijk en tegen een persoon of zaak gericht wederrechtelijk handelen. Die brief oogt definitief, maar de Hoge Raad heeft die clausule in 2018 uitgelegd en daarbij de lat een stuk hoger gelegd dan verzekeraars in hun afwijzingen aanhouden. Vereist is dat uw gedraging objectief bezien gericht was op het doen ontstaan van letsel of zaakschade, én dat de schade die feitelijk is ontstaan naar objectieve maatstaven een te verwachten of normaal gevolg van die gedraging is.

Dat betekent in de praktijk veel. Een klap die ongelukkig uitpakt en tot blijvend letsel leidt, is niet zonder meer uitgesloten: de schade moet passen bij de gedraging. Handelde u uit zelfverdediging, dan ontbreekt de wederrechtelijkheid. En zelfs wanneer aan alle voorwaarden is voldaan, kan de uitsluiting buiten toepassing blijven wanneer de bijzondere omstandigheden van het geval daartoe aanleiding geven — de Hoge Raad wijst daarbij uitdrukkelijk op de maatschappelijke functie die een aansprakelijkheidsverzekering vervult. Let er verder op welke versie van de clausule uw polis hanteert; het Verbond van Verzekeraars heeft na dat arrest een nieuwe formulering geïntroduceerd, en beide versies zijn nog in omloop. Het loont dus vrijwel altijd om zo'n afwijzing te laten toetsen voordat u haar accepteert.

De andere gaten waar mensen in vallen

Buiten de opzetclausule zijn de uitsluitingen in een AVP tamelijk voorspelbaar, maar niet algemeen bekend. Schade aan spullen die u onder u had — geleend, gehuurd of in bewaring — is doorgaans uitgesloten, wat pijnlijk uitpakt bij de kapotte huurwoning, de geleende aanhanger of de laptop van de zaak. Werkzaamheden die u tegen betaling verricht vallen er eveneens buiten: wie er als zzp'er iets bij doet, heeft daarvoor een zakelijke polis nodig, en voor die situatie is de pagina voor ondernemers het juiste vertrekpunt. Ook de verhuur van uw woning, al is het maar af en toe, staat vaak buiten de dekking.

Twee andere afwijzingsgronden zijn zelden zo hard als zij lijken. De eerste is de te late melding: een verzekeraar kan daaraan alleen verval van uitkering verbinden voor zover hij door het uitstel in een redelijk belang is geschaad, en dat moet dan ook in de polis zijn bedongen. De tweede is de mededelingsplicht bij het aangaan van de verzekering. Wordt u verweten iets te hebben verzwegen, dan is beslissend of de verzekeraar bij juiste opgave de verzekering niet of anders zou hebben gesloten, en niet of het antwoord op het aanvraagformulier achteraf ongelukkig was.

Waar de claim zelf op kan stranden

Een aansprakelijkstelling is een standpunt, geen vaststelling; wat u de eerste weken doet, weegt zwaarder dan wat er in de brief staat, en het algemene vertrekpunt daarvoor staat bij wat u moet doen als u aansprakelijk gesteld wordt. De wederpartij zal moeten onderbouwen wat u heeft gedaan of nagelaten, waarom dat onrechtmatig is, dat daaruit haar schade is voortgekomen en hoe groot die schade is. In de praktijk sneuvelen claims het vaakst op de laatste twee punten: het causaal verband en de omvang van de schade, waarbij herstelkosten worden opgevoerd die tot een verbetering leiden en oude schade meelift met de nieuwe.

Daarnaast liggen er verweren die het bedrag drukken zonder dat de aansprakelijkheid zelf ter discussie staat. Droeg de wederpartij zelf bij aan het ontstaan van de schade, dan wordt zij naar rato verdeeld, en wie naliet zijn schade te beperken draagt dat deel zelf. En dan is er de tijd: een vordering tot schadevergoeding verjaart in beginsel vijf jaar nadat de benadeelde zowel met de schade als met u bekend is geworden, waarover meer bij verjaring van schadevergoeding.

Wordt u aangesproken voor uw kind, uw hond of uw huis?

Een deel van de claims tegen particulieren berust niet op een eigen fout maar op een risicoaansprakelijkheid, en dan is het verweer een ander. Voor schade die een kind onder de veertien aanricht, zijn de ouders aansprakelijk zonder dat hun zelf iets te verwijten valt; tussen de veertien en de zestien draagt de ouder de aansprakelijkheid tenzij hem niet kan worden verweten het gedrag niet te hebben belet, en daarboven staat het kind er zelf voor. Voor schade door een huisdier is de bezitter aansprakelijk, ook wanneer het dier deed wat een dier nu eenmaal doet. Hetzelfde geldt voor een gebrekkige woning of schutting.

Dat de aansprakelijkheid vaststaat, betekent hier dus niet dat de discussie voorbij is: die verschuift naar de vraag of de schade werkelijk uit dat gevaar is voortgekomen en hoe groot zij is. De uitwerking van deze aansprakelijkheden staat bij risicoaansprakelijkheid.

Loopt er ook een strafzaak, dan valt de beslissing vaak daar

Komt de claim voort uit een incident waarvoor u ook strafrechtelijk wordt vervolgd, dan voegt het slachtoffer zich doorgaans als benadeelde partij in die strafzaak. Dat is voor u de goedkoopste procedure die er bestaat en tegelijk de gevaarlijkste, want er wordt beslist over een vordering die tonnen kan belopen, in een zitting die over heel andere dingen gaat en waarin het verweer tegen de schadeopstelling er meestal bij inschiet. Hoe die vordering werkt, staat bij voegen als benadeelde partij.

Wijst de strafrechter de vordering toe, dan legt hij daarbij vrijwel altijd de schadevergoedingsmaatregel op, en dat verandert de aard van de schuld ingrijpend. De inning gaat dan via het CJIB, betaalt u niet, dan kan gijzeling volgen — die de betalingsplicht overigens niet opheft — en anders dan gewone schulden blijft zo'n veroordeling buiten de schone lei aan het eind van een schuldsaneringstraject. Wie zich in de strafzaak niet op deze vordering voorbereidt, draagt daar soms zijn halve leven de gevolgen van. Juist bij een onverzekerde verdachte is dit het punt waarop een advocaat het meeste verschil maakt.

Wat het betekent als u zelf moet betalen

Wordt u veroordeeld, dan kan de wederpartij beslag leggen op uw loon of uitkering, op uw bankrekening, op uw auto en uiteindelijk op uw woning. Bij loonbeslag geldt een beslagvrije voet, het deel van uw inkomen waar de deurwaarder af moet blijven, maar die wordt in de praktijk regelmatig te laag vastgesteld en dat is voor bezwaar vatbaar. Intussen loopt de wettelijke rente door en komen de proceskosten erbovenop.

De verleiding is groot om de brief weg te leggen in de hoop dat het overwaait. Dat is vrijwel altijd de duurste keuze: er volgt een sommatie, dan een dagvaarding, en wie niet verschijnt krijgt een verstekvonnis waarin de vordering wordt toegewezen zonder dat er één verweer is gevoerd. Reageren kost u in dit stadium nog weinig en levert u vrijwel altijd iets op.

De rechter kan de vergoeding matigen

Staat de aansprakelijkheid vast en is het bedrag buiten elke verhouding tot wat u kunt dragen, dan kent de wet een laatste klep. De rechter kan een wettelijke verplichting tot schadevergoeding matigen wanneer volledige toewijzing, gelet op de aard van de aansprakelijkheid, de verhouding tussen partijen en de draagkracht van beiden, tot kennelijk onaanvaardbare gevolgen zou leiden. Bij particulieren weegt die draagkracht zwaarder dan bij ondernemingen, en de jeugdige leeftijd van de aangesprokene speelt er eveneens in mee.

Reken er niet op: de rechter past dit terughoudend toe en het gaat om uitzonderingsgevallen. Bovendien mag nooit verder worden gematigd dan tot het bedrag waarvoor de aansprakelijkheid verzekerd was of verzekerd had moeten zijn, zodat het verweer niets oplevert waar een verzekeringsplicht bestond. Maar laat het niet liggen waar de verhoudingen scheef genoeg liggen om het te dragen.

Een regeling is vaker de beste uitkomst dan een vonnis

De wederpartij weet meestal ook dat er geen verzekeraar achter u staat. Dat verleidt haar tot een hogere inzet, maar het maakt haar tegelijk kwetsbaar: een vonnis op iemand die het bedrag niet kan opbrengen, levert haar een papieren overwinning op waaraan zij nog jaren kosten heeft. Precies daar ontstaat ruimte voor een afspraak, zeker wanneer het verweer zichtbaar serieus is en er iets tegenover staat dat zij vandaag kan incasseren.

Een bedrag ineens dat familie kan voorschieten weegt in zo'n onderhandeling vaak zwaarder dan een hoger bedrag in termijnen. Leg de afspraak altijd vast tegen finale kwijting, en laat de tekst controleren voordat u tekent: een vaststellingsovereenkomst die alleen de hoofdsom noemt, laat de rente en de nog onbekende schade gewoon openstaan.

Wat wij voor u doen

Wij beoordelen de aansprakelijkstelling en uw polissen in samenhang, omdat de zwakke plek van de claim en de ruimte in de dekking elkaar beïnvloeden. Wij zoeken uit of u ergens meeverzekerd bent, toetsen een afwijzing op de opzetclausule aan de maatstaf die de Hoge Raad daarvoor heeft gegeven, bouwen het verweer op vanaf het punt dat de zaak werkelijk beslist, en bewaken de schadevordering wanneer die in een strafzaak wordt ingediend. Die beoordeling doen wij vanaf beide kanten van de tafel: wij werkten jarenlang op de schadeafdeling van verzekeraars en traden als advocaat voor verzekeraars op, en weten daardoor hoe een dossier daar wordt gelezen. U spreekt bovendien de advocaat die uw dossier ook voert.

Wat het u kost

Het eerste gesprek is kosteloos en verplicht u tot niets. Blijkt er toch dekking te bestaan, dan neemt uw verzekeraar het verweer en de kosten in beginsel over en bewaken wij dat uw belangen daarbij scherp blijven. Heeft u een rechtsbijstandverzekering, dan hoeft u geen genoegen te nemen met de jurist van uw verzekeraar: zodra er wordt geprocedeerd heeft u recht op vrije advocaatkeuze, en wij verzorgen dat overleg voor u.

Is er geen dekking, dan kijken wij eerst of u in aanmerking komt voor gesubsidieerde rechtsbijstand. Blijft het uurtarief over, dan spreken wij vooraf een vaste prijs per fase af, zodat de rekening niet meebeweegt met het aantal bestede uren. Wat wij rekenen, wat een eigen bijdrage bedraagt en wat een procedure daarnaast aan griffierecht en deurwaarderskosten meebrengt, staat overzichtelijk bij kosten en tarieven.

Neem contact op

Bent u aansprakelijk gesteld en biedt uw verzekering geen dekking? Stuur ons de brief en uw polisbladen. U hoort binnen één werkdag hoe sterk de claim werkelijk is, of er ergens toch dekking zit en wat de verstandigste eerste stap is.

Bel 035 – 203 11 62 of mail de stukken naar info@vittorialaw.nl. Liever dat wij u bellen? Laat uw gegevens achter via contact.

Veelgestelde vragen

Ik heb geen AVP. Kan ik er nu nog snel een afsluiten?

Nee, niet voor deze schade. Een verzekering dekt geen gebeurtenis die al heeft plaatsgevonden, en het alsnog melden van een oud voorval levert een discussie over fraude op. Sluit er wel een af voor de toekomst; het is een van de goedkoopste verzekeringen die er zijn.

Mijn verzekeraar wijst af op de opzetclausule. Heeft bezwaar zin?

Vaak wel. De uitsluiting geldt alleen wanneer uw gedraging objectief bezien op letsel of zaakschade gericht was én de ontstane schade daarvan een te verwachten gevolg is. Verzekeraars leggen dat ruimer uit dan de Hoge Raad toestaat, en ook dan kan de clausule nog buiten toepassing blijven.

Ben ik aansprakelijk voor wat mijn kind heeft gedaan?

Onder de veertien jaar wel, zonder dat u zelf iets fout hoefde te doen. Tussen de veertien en de zestien bent u het tenzij u het gedrag redelijkerwijs niet kon beletten, en vanaf zestien is uw kind zelf aansprakelijk. Een AVP dekt inwonende kinderen in beginsel mee.

Kan ik zelf een betalingsregeling voorstellen?

Ja, en het is vaak verstandig. Doe dat wel met een compleet voorstel en tegen finale kwijting, niet met een losse toezegging. Erken daarbij geen aansprakelijkheid zolang die nog ter discussie staat; een regeling treffen kan ook zonder dat u gelijk geeft.

Wat gebeurt er als ik helemaal niet reageer?

Dan volgt een dagvaarding en, als u niet verschijnt, een verstekvonnis waarin de vordering wordt toegewezen zonder dat er verweer is gevoerd. Daarna volgen beslag en executie, met de rente en de proceskosten erbovenop. Afwachten is vrijwel altijd de duurste keuze.

Verdwijnt zo'n schuld in de schuldsanering?

Een gewone schadevergoeding valt in beginsel onder de schone lei. Heeft de strafrechter een schadevergoedingsmaatregel opgelegd, dan niet: die blijft na afloop bestaan en wordt door het CJIB geïnd. Dat is een reden om de vordering in de strafzaak serieus te bestrijden.

De schade is veel hoger dan ik ooit kan betalen. Wat dan?

Dan is de inzet niet het afwenden van elke euro maar het terugbrengen van het bedrag tot iets wat draagbaar is: verweer op omvang en causaal verband, eventueel een beroep op matiging, en een regeling die u werkelijk kunt nakomen. Leg die situatie vroeg voor, want de ruimte daarvoor is het grootst voordat er een vonnis ligt.

Verwante onderwerpen

• Wat moet u doen als u aansprakelijk gesteld wordt?
• Risicoaansprakelijkheid
• Aansprakelijkheid voor dieren
• Voegen als benadeelde partij in een strafzaak
• Verjaring van schadevergoeding
• Voor particulieren