Een terugkerend verweer in arbeidsongevallenzaken is dat het letsel niet zou zijn ontstaan “in de uitoefening van de werkzaamheden”. Werkgevers stellen dan bijvoorbeeld dat de werknemer afweek van de opdracht, op een andere plek bezig was dan bedoeld, of zich bezighield met iets dat niet strikt tot het takenpakket hoorde. Juist op dat punt is de rechtspraak voor werknemers vaak gunstiger dan men denkt. De literatuur maakt duidelijk dat het begrip werkzaamheden ruim moet worden uitgelegd, juist vanwege de beschermende strekking van art. 7:658 BW.

Niet alleen de letterlijke taakomschrijving telt

De wet beschermt werknemers niet alleen tijdens de exact opgedragen handeling op exact de aangewezen plek. De literatuur zegt expliciet dat werkzaamheden ook de vervulling van de arbeidsovereenkomst in bredere zin kunnen omvatten. Dat is logisch. Veel werknemers verrichten hun arbeid met een zekere mate van zelfstandigheid. Als iedere kleine afwijking van een instructie de bescherming van art. 7:658 BW zou wegnemen, zou dat beschermingskarakter sterk worden uitgehold.

Ook een beperkte afwijking van de opdracht kan nog onder het werk vallen

Een belangrijk voorbeeld in de literatuur is het arrest Van Uitert/Jalas. Daar was een dakdekker bezig op een ander dak dan het dak waarvoor hij volgens de werkgever opdracht had gekregen. Toch oordeelde de Hoge Raad dat nog steeds sprake was van werkzaamheden in de zin van art. 7:658 BW. De werknemer mocht redelijkerwijs aannemen dat ook die activiteit nog tot zijn werk behoorde. Dat laat zien dat niet iedere afwijking van een opdracht meteen betekent dat de werkgever buiten beeld verdwijnt.

Hoe zit het met bedrijfsuitjes, sociale activiteiten of werk in bredere context?

De literatuur noemt ook situaties waarin werkzaamheden verder reiken dan het klassieke beeld van de werkvloer. Denk aan een verplicht sociaal onderdeel van een zakelijke reis, een strandactiviteit als onderdeel van een werkprogramma of andere activiteiten met voldoende functioneel verband met de arbeidsovereenkomst. Niet ieder uitje of ieder spontaan evenement valt daaronder, maar de vraag is telkens: was er nog voldoende samenhang met het werk, de instructies of de organisatie van de arbeid?

Waarom is het functionele verband zo belangrijk?

Omdat de rechter doorgaans kijkt naar de context van het incident. Was de werknemer nog bezig in het kader van het werk? Was de activiteit voorzienbaar of gebruikelijk? Lag het in de lijn van de arbeid? Bestond er nog een verband met de organisatie of verwachting van de werkgever? Juist die feitelijke context bepaalt vaak of iets nog onder “werkzaamheden” valt. Dat maakt dit onderwerp bewijsgevoelig, maar ook kansrijker dan veel werknemers vooraf denken.

Het begrip werkzaamheden hangt samen met de werkplek

De literatuur maakt daarnaast duidelijk dat ook het begrip lokaal of werkplek ruim wordt uitgelegd. Niet alleen de directe werkruimte telt, maar soms ook bredere omgevingen waar de werknemer in het kader van het werk moet komen, zoals bouwterreinen, trappenhuizen, openbare ruimte rondom het bedrijf of andere functioneel verbonden plekken. Daardoor kan ook een ongeval buiten de klassieke vaste werkplek nog steeds binnen het bereik van art. 7:658 BW vallen.

Waarom is dit voor potentiële cliënten zo relevant?

Omdat veel zaken onterecht vroeg worden afgewezen met het argument dat de werknemer “eigenlijk iets anders aan het doen was”. In werkelijkheid is dat vaak te simpel. Juist als sprake is van een bredere werksituatie, een kleine afwijking van de opdracht, een informele instructie of een activiteit met functioneel verband met het werk, kan de zaak nog steeds onder werkgeversaansprakelijkheid vallen. Deze blog sluit daarom direct aan op Wanneer is een werkgever aansprakelijk voor een arbeidsongeval? en Hoe ver reikt de zorgplicht van een werkgever op de werkvloer?

Tot slot

Het begrip werkzaamheden wordt bij arbeidsongevallen niet eng uitgelegd. Niet alleen de letterlijke taakomschrijving telt, maar de bredere context van de arbeidsrelatie en het functionele verband met het werk. Juist daarom loont het om niet te snel te accepteren dat een ongeval “buiten het werk” zou zijn gebeurd.

Discussie of het ongeval wel tijdens het werk gebeurde? Vittoria Law beoordeelt graag of uw letsel juridisch nog in de uitoefening van de werkzaamheden is ontstaan. Vraag advies aan.