Wat is een gebrekkige roerende zaak?

Artikel 6:173 BW ziet op roerende zaken die niet voldoen aan de eisen die men daaraan in de gegeven omstandigheden mag stellen. Dat klinkt abstract, maar in de praktijk komt het neer op een veiligheidsvraag. Biedt de zaak de veiligheid die men daarvan redelijkerwijs mag verwachten? Pas wanneer het antwoord ontkennend is, komt risicoaansprakelijkheid in beeld.

De wetgever heeft bewust niet vastgehouden aan een enge, technische gebreksdefinitie. Het gaat om gebrek in ruime zin. Dat geeft de rechter beoordelingsruimte, maar vraagt ook om een nauwkeurige analyse van aard, functie, gebruiksomstandigheden en veiligheidsverwachtingen.

Niet ieder gevaar is een juridisch gebrek

Niet elke gevaarlijke zaak is gebrekkig. Dat onderscheid is essentieel. Een cirkelzaag, een slagersmes of een vuurwapen is van nature gevaarlijk, maar is niet daarom automatisch gebrekkig. Het gaat niet om het normale, inherente risico van de zaak, maar om een abnormale eigenschap of een abnormale toestand waardoor een bijzonder gevaar ontstaat.

Juist dat onderscheid wordt in de praktijk vaak miskend. Wie met succes een beroep op artikel 6:173 BW wil doen, moet laten zien dat het risico niet louter samenhangt met het normale karakter van de zaak, maar met een afwijking of een tekortschietende veiligheidstoestand die men in de gegeven omstandigheden niet hoefde te verwachten.

Bijzonder gevaar en veiligheid

De rechtspraak en literatuur leggen sterk de nadruk op veiligheid. De vraag is of de zaak, gelet op haar aard en functie, met het oog op voorkoming van gevaar voor personen of zaken deugdelijk is. Daarbij spelen niet alleen formele veiligheidsvoorschriften een rol, maar ook meer algemene zorgvuldigheidsnormen. Het enkele feit dat aan veiligheidsvoorschriften is voldaan, sluit daarom nog niet uit dat toch sprake kan zijn van een gebrek.

Omgekeerd geldt hetzelfde: niet ieder ongeval met een zaak wijst op een juridisch gebrek. Er moet worden gekeken naar de kans op verwezenlijking van het gevaar, naar de aard van het gebruik en naar de mogelijkheden om veiligheidsmaatregelen te treffen. Daarmee schuift artikel 6:173 BW in de praktijk soms dichter aan tegen de systematiek van onrechtmatige daad dan op het eerste gezicht zichtbaar is.

Voor welke schade is artikel 6:173 BW bedoeld?

De regeling is in beginsel gericht op letselschade en zaakschade. Zuivere vermogensschade valt daar niet zonder meer onder. Wel kunnen andere vormen van schade voor vergoeding in aanmerking komen als zij voortvloeien uit letsel- of zaakschade. Dat maakt het voor de praktijk van belang om de schade goed te rubriceren en steeds te bezien of de wettelijke grondslag wel bij de aard van de schade past.

Samenloop met onrechtmatige daad en productaansprakelijkheid

Artikel 6:173 BW staat niet volledig op zichzelf. In bepaalde gevallen speelt samenloop met onrechtmatige daad een rol, bijvoorbeeld wanneer naast de risicoaansprakelijkheid ook zelfstandig gevaarzettend of onzorgvuldig handelen kan worden verweten. Verder is van belang dat productaansprakelijkheid in sommige gevallen voorgaat of het speelveld beïnvloedt. Juist daardoor moet al vroeg in de zaak worden beoordeeld welke grondslag strategisch de sterkste is.

Wie wil beoordelen of een roerende zaak juridisch gebrekkig is, moet eerst de algemene structuur van de risicoaansprakelijkheid begrijpen. Daarna komt de vraag aan de orde wanneer aansprakelijkheid verschuift naar de bedrijfsmatig gebruiker, wanneer een opstal juridisch gebrekkig is en hoe het aansprakelijkheidsregime voor dieren daarvan verschilt.

Neem contact op

Heeft u letsel of schade geleden door een roerende zaak die niet de veiligheid bood die u daarvan mocht verwachten? Vittoria Law kan beoordelen of artikel 6:173 BW in uw zaak een bruikbare grondslag biedt.