Aangereden door een heftruck op het werk: wie is aansprakelijk?

Heftruckongevallen horen tot de ernstigste ongevallen in magazijnen, op bouwplaatsen en in de industrie. Het slachtoffer is bovendien meestal niet de bestuurder maar een collega: iemand die te voet langsloopt, achter de truck staat, of bekneld raakt tussen de vorken en een stelling. De gevolgen zijn zelden klein, en de vraag is dan wie daarvoor opdraait.

In het kort

De werkgever is op grond van artikel 7:658 BW aansprakelijk, tenzij hij bewijst dat hij zijn zorgplicht is nagekomen. Bij intern transport is die zorgplicht in het Arbobesluit uitgewerkt: gescheiden rij- en looproutes, alleen bediening door wie is opgeleid en aantoonbaar geïnstrueerd, gekeurd materieel, en toezicht op naleving. Ontbreekt een van die vier, dan staat de werkgever zwak. Dat de aangereden collega even niet oplette, verandert daar niets aan.

Wat de wet van de werkgever verlangt

Een heftruck is een arbeidsmiddel waarvoor hoofdstuk 7 van het Arbobesluit geldt. De machine moet geschikt zijn voor het werk, periodiek worden gekeurd en onderhouden, en voorzien zijn van de veiligheidsvoorzieningen die erbij horen: werkende claxon, zwaailicht of akoestisch signaal, veiligheidsgordel of beugel op de zitplaats, en goed zicht vanaf de bestuurdersplaats.

Daarnaast gelden de regels over de inrichting van de werkplek. Transportroutes moeten zo zijn ingericht dat voetgangers en voertuigen elkaar niet in de weg lopen: gescheiden looppaden, duidelijke markering, spiegels of waarschuwingssystemen bij hoeken en deuren, en voldoende ruimte om te manoeuvreren. Waar die scheiding niet mogelijk is, moet de werkgever andere maatregelen nemen, zoals snelheidsbeperking, eenrichtingsverkeer of het scheiden in tijd van laden en lopen.

Ten slotte de mens: alleen wie is opgeleid en aantoonbaar is geïnstrueerd, mag rijden. In de praktijk beschikt de bevoegde bestuurder over een geldig certificaat en houdt de werkgever bij wie er wanneer is geïnstrueerd. Een bestuurder die het „wel even” doet omdat de vaste chauffeur ziek is, is een tekortkoming van de werkgever.

Waarom de werkgever vrijwel altijd aansprakelijk is

U hoeft als werknemer alleen aan te tonen dat het ongeval tijdens het werk gebeurde en dat u daardoor schade heeft. Daarna moet de werkgever bewijzen dat hij aan zijn zorgplicht heeft voldaan, en dat lukt bij heftruckongevallen zelden volledig. In de praktijk ontbreekt er altijd wel iets: de markering was versleten, de spiegel bij de deur hing er niet, de instructie is nooit vastgelegd, het keuringsrapport is verlopen, of er werd al maanden door het looppad gereden zonder dat iemand ingreep.

Daar komt bij dat de zorgplicht juist bedoeld is om te beschermen tegen de onoplettendheid die in het dagelijkse werk onvermijdelijk is. Dat u met een pallet in uw handen niet omkeek voordat u de rijroute overstak, is geen bewuste roekeloosheid maar precies het risico waarvoor de werkgever maatregelen had moeten treffen. Anders dan bij een verkeersongeval wordt de schade bij een arbeidsongeval bovendien niet verdeeld: de werkgever is volledig aansprakelijk, of hij is het niet. Hoe die beoordeling loopt, leest u in wanneer is een werkgever aansprakelijk voor een arbeidsongeval.

Als u zelf de bestuurder was

Ook dan geldt dezelfde regel. Was de truck niet gekeurd, was uw opleiding nooit geregeld, moest u met slecht zicht of een te zware last rijden of stond de vloer vol, dan is dat een tekortkoming van de werkgever. Een bestuurder die zonder gordel uit een kantelende truck valt, krijgt vaak te horen dat het zijn eigen schuld was; de vraag is dan of de werkgever op het gebruik van die gordel toezag en of de truck er een had die werkte.

Als u van een ander bedrijf was

Op veel locaties rijden heftrucks van de ene onderneming rond terwijl er mensen van een andere onderneming werken: chauffeurs die komen laden, monteurs, uitzendkrachten, zzp’ers. Wie schade lijdt, kan dan meestal zowel de eigen werkgever als de bedrijfsvoerder van de locatie aanspreken, op grond van artikel 7:658 lid 4 BW en, waar dat niet opgaat, op grond van artikel 6:162 BW of de risicoaansprakelijkheid voor gebrekkige zaken. Meer daarover in geldt de bescherming ook voor zzp’ers, uitzendkrachten en vrijwilligers.

Wat u nu moet doen

Bij een heftruckongeval is het bewijs kwetsbaar, want de werkvloer wordt binnen een uur weer aan het werk gezet. Laat daarom zo snel mogelijk foto’s maken van de plek: de rijroute, de markering, de plek waar u stond, de truck en de last. Vraag naar het keuringsrapport van de truck en naar het certificaat van de bestuurder, en noteer wie het heeft gezien.

Meld het ongeval schriftelijk bij uw werkgever en controleer of het bij de Nederlandse Arbeidsinspectie is gemeld; bij ziekenhuisopname of blijvend letsel is dat verplicht en de inspectie onderzoekt heftruckongevallen doorgaans ter plaatse. Ga dezelfde dag naar een arts. De volledige volgorde staat in een arbeidsongeval overkomen: wat moet u nu doen.

Welke schade u kunt verhalen

Medische kosten en eigen risico, reiskosten, huishoudelijke hulp, gemiste overuren en toeslagen, het verschil tussen uw loon en wat u na het ongeval verdient, pensioenschade en smartengeld. Bij beknellingsletsel met blijvende beperkingen is het verlies aan verdienvermogen over de rest van uw loopbaan meestal de grootste post. Bij erkende aansprakelijkheid komen de kosten van juridische bijstand op grond van artikel 6:96 BW voor rekening van de verzekeraar van uw werkgever.

Veelgestelde vragen

De bestuurder was een collega. Moet ik hém aanspreken?

Nee. U spreekt de werkgever aan; die is aansprakelijk voor de schade en, voor zover het om een fout van de collega gaat, ook op grond van artikel 6:170 BW voor fouten van zijn ondergeschikten. Uw collega hoeft u dus niet persoonlijk te betalen.

Ik keek zelf niet uit toen ik het rijpad overstak. Telt dat tegen mij?

Vrijwel nooit. Gewone onoplettendheid ontslaat de werkgever niet van aansprakelijkheid; de zorgplicht bestaat juist om daartegen te beschermen. Alleen bewuste roekeloosheid bevrijdt hem, en dat wordt zelden aangenomen.

De truck was gekeurd en ik had een certificaat. Is de werkgever dan af?

Niet zonder meer. Keuring en certificaat zeggen iets over materieel en opleiding, niet over de inrichting van de werkvloer, het toezicht en de werkdruk waaronder werd gereden.

Hoe lang kan ik nog claimen?

Vijf jaar nadat u bekend werd met de schade en de aansprakelijke partij. Wacht daar niet op: de werkvloer en de getuigen veranderen sneller dan die termijn.

Bespreek uw heftruckongeval

Bij een heftruckongeval wordt de zaak beslist door de inrichting van de werkvloer, de keuring, de instructie en het toezicht. Wij beoordelen dat, stellen uw werkgever aansprakelijk en voeren de discussie met zijn verzekeraar.

Stuur een korte beschrijving van het ongeval, met foto’s als u die heeft. U hoort binnen één werkdag of uw werkgever aansprakelijk is en wat de eerste stap is. Het eerste gesprek is kosteloos en bij erkende aansprakelijkheid betaalt de verzekeraar van uw werkgever onze kosten. Meer over uw rechten leest u op de pagina arbeidsongeval en werkgeversaansprakelijkheid. Bespreek uw zaak of bel 035 203 11 62.

mr. T.C. Warnsinck, advocaat