Ongeval tijdens een bedrijfsuitje: is uw werkgever aansprakelijk?

Een gebroken enkel bij het bowlen, een hersenschudding bij een survivaldag, een val van een e-bike tijdens een teamuitje, letsel na te veel drank op het personeelsfeest. Het eerste wat werkgevers dan zeggen is dat het geen werktijd was en dat niemand verplicht was om mee te doen. Juridisch is dat zelden het einde van het verhaal, en juist bij dit soort ongevallen bestaat er naast de gewone zorgplicht een tweede grondslag die veel mensen niet kennen.

In het kort

Er zijn twee routes. Viel de activiteit voldoende samen met het werk, dan geldt de zorgplicht van artikel 7:658 BW en is de werkgever aansprakelijk tenzij hij bewijst dat hij alles heeft gedaan om het ongeval te voorkomen. Gaat die vlieger niet op omdat de activiteit puur recreatief was, dan kan de werkgever nog steeds aansprakelijk zijn als goed werkgever op grond van artikel 7:611 BW, wanneer hij een risicovolle activiteit organiseerde zonder passende voorzorg of verzekering.

Wanneer een uitje onder de zorgplicht valt

Beslissend is niet waar of wanneer, maar of er voldoende verband is met het werk. Dat verband is er eerder wanneer de werkgever de activiteit organiseerde en betaalde, wanneer zij onder werktijd viel of daarop aansloot, wanneer er een zakelijk doel was zoals teambuilding of een training, en wanneer feitelijk van iedereen werd verwacht dat hij meedeed. "Deelname was vrijwillig" is dan een zwak argument: als niet meedoen in de praktijk opvalt, is de vrijwilligheid betrekkelijk.

Valt het uitje onder de zorgplicht, dan gelden dezelfde eisen als op de werkvloer. De werkgever moet de risico's van de activiteit beoordelen, een betrouwbare organisator kiezen, deugdelijk materiaal laten gebruiken, instructie laten geven en toezicht organiseren. Bij activiteiten met een bekend risico, zoals klimmen, karten, survival of watersport, weegt dat zwaar. Hoe ruim het begrip werkzaamheden wordt uitgelegd, leest u in hoe breed is het begrip werkzaamheden bij een arbeidsongeval.

De tweede route: goed werkgeverschap

Wat als de activiteit werkelijk los stond van het werk? Dan is er nog artikel 7:611 BW, de norm van goed werkgeverschap. De Hoge Raad heeft daarop aansprakelijkheid aangenomen in gevallen waarin de werkgever een activiteit organiseerde met een bijzonder risico en daar geen voorzorg tegenover zette. In het arrest over een workshop dansen op rollerskates (HR 17 april 2009, ECLI:NL:HR:2009:BH1996) werd de werkgever aansprakelijk gehouden voor het letsel van een werkneemster, omdat hij een activiteit met een verhoogd valrisico had georganiseerd zonder de veiligheid daarvan te waarborgen.

Diezelfde norm brengt mee dat een werkgever die zijn personeel op een risicovolle activiteit trakteert, daarvoor een behoorlijke verzekering hoort af te sluiten. Doet hij dat niet, dan kan hij de schade zelf moeten dragen. Voor u betekent dat: ook als de zorgplicht niet opgaat, is de zaak niet voorbij.

Alcohol, eigen keuzes en meedoen op eigen risico

Werkgevers wijzen graag op eigen schuld: u had niet mee hoeven doen, u had niet zoveel moeten drinken, u kende het risico. Bij de zorgplicht van artikel 7:658 BW telt gewone onvoorzichtigheid niet mee en bevrijdt alleen bewuste roekeloosheid de werkgever. Bij de route van artikel 7:611 BW kan eigen schuld wel tot een verdeling van de schade leiden, maar de rechter kijkt daarbij ook naar wie de omstandigheden schiep: een werkgever die onbeperkt drank schenkt en daarna een activiteit laat doorgaan, kan zich niet zonder meer achter de keuze van de werknemer verschuilen.

Een handtekening onder een deelnameformulier waarin staat dat u op eigen risico meedoet, helpt de werkgever meestal niet. Van artikel 7:658 BW kan niet ten nadele van de werknemer worden afgeweken.

Verkeersongevallen op weg naar of van het uitje

Rijdt u in opdracht van de werkgever, dan geldt daarnaast de verzekeringsplicht die de Hoge Raad in het Maatzorg-arrest heeft aangenomen: een werkgever die werknemers in het verkeer laat deelnemen voor het werk, moet zorgen voor een behoorlijke verzekering voor verkeersongevallen. Ontbreekt die, dan is hij voor de schade aansprakelijk. Of het vervoer naar een uitje daaronder valt, hangt af van de mate waarin de werkgever het vervoer organiseerde.

Wat u nu moet doen

Laat uw letsel dezelfde dag door een arts vastleggen. Meld het ongeval schriftelijk bij uw werkgever en vraag of het is gemeld bij de Arbeidsinspectie; ook een uitje kan een arbeidsongeval opleveren. Leg de omstandigheden vast: de uitnodiging of het programma, wie de activiteit organiseerde en betaalde, of deelname als verplicht werd gepresenteerd, welk materiaal werd gebruikt en wie er toezicht hield. Foto's van de locatie en van het materiaal zijn waardevol, net als de gegevens van de organisator.

Bewaar ook wat er over alcohol is geregeld en wie er aanwezig was. Vraag ten slotte na welke verzekering de werkgever voor de activiteit had afgesloten; het antwoord op die vraag is bij de route van artikel 7:611 BW vaak beslissend. De volledige volgorde staat in een arbeidsongeval overkomen: wat moet u nu doen.

Welke schade u kunt verhalen

Medische kosten en eigen risico, reiskosten, huishoudelijke hulp, gemist inkomen en, bij blijvende beperkingen, verlies aan verdienvermogen en pensioenschade, plus smartengeld. Bij erkende aansprakelijkheid komen de kosten van juridische bijstand op grond van artikel 6:96 BW voor rekening van de aansprakelijke partij.

Veelgestelde vragen

Deelname was echt vrijwillig. Maakt dat verschil?
Minder dan werkgevers denken. Als de werkgever de activiteit organiseerde, betaalde en aanmoedigde, blijft er meestal voldoende verband met het werk. En zelfs zonder dat verband kan artikel 7:611 BW uitkomst bieden.

Het ongeval gebeurde bij een extern bedrijf, zoals een klimhal of kartbaan. Wie is aansprakelijk?
Mogelijk beiden: het bedrijf zelf voor gebrekkig materiaal of onvoldoende instructie, en uw werkgever voor de keuze van de activiteit en de organisatie ervan. Wij spreken doorgaans beide partijen aan.

Ik had gedronken. Ben ik dan mijn recht kwijt?
Niet automatisch. Bij de zorgplicht telt gewone onvoorzichtigheid niet mee. Bij goed werkgeverschap kan alcohol tot een verdeling leiden, maar dan weegt ook mee dat de werkgever de drank onbeperkt beschikbaar stelde.

Ik ben zzp'er en was uitgenodigd voor het uitje. Geldt dit ook voor mij?
Dat hangt af van uw positie in de organisatie; zie geldt de bescherming ook voor zzp'ers, uitzendkrachten en vrijwilligers. Lukt die route niet, dan blijft de gewone onrechtmatige daad over tegen de organisator.

Bespreek uw zaak

Bij een ongeval tijdens een bedrijfsuitje draait het om de vraag hoeveel het uitje met het werk te maken had en wat de werkgever aan voorzorg en verzekering had geregeld. Wij beoordelen beide routes, kiezen de sterkste en stellen de juiste partijen aansprakelijk.

Stuur een korte beschrijving van de activiteit en het ongeval, met de uitnodiging of het programma als u dat heeft. U hoort binnen één werkdag waar u staat. Het eerste gesprek is kosteloos en bij erkende aansprakelijkheid betaalt de verzekeraar onze kosten. Meer over uw rechten leest u op de pagina arbeidsongeval en werkgeversaansprakelijkheid. Bespreek uw zaak of bel 035 203 11 62.

mr. T.C. Warnsinck, advocaat