Wanneer een werkgever op grond van art. 6:170 BW schade aan een derde moet vergoeden, ligt de vraag voor de hand of hij dat bedrag vervolgens kan verhalen op de werknemer die de fout maakte. Veel mensen denken dat dit vanzelf spreekt. Het Nederlandse recht kiest echter nadrukkelijk voor een andere benadering. De hoofdregel is juist dat de werkgever in beginsel geen regres op de werknemer heeft.

Heeft de werkgever een regresrecht?

Art. 6:170 lid 3 BW bepaalt dat de werkgever die de schade van een derde heeft vergoed, die schade in beginsel niet kan verhalen op de ondergeschikte. Alleen wanneer de schade het gevolg is van opzet of bewuste roekeloosheid van de werknemer, ontstaat in beginsel ruimte voor regres. Die regeling sluit aan bij de gedachte dat fouten nu eenmaal binnen arbeid en bedrijfsvoering kunnen voorkomen en dat het onbillijk is om normale beroepsfouten volledig bij de individuele werknemer neer te leggen. Wie wil zien waarom de wet de werkgever überhaupt als risicoaansprakelijke aanwijst, leest ook Wanneer is een werkgever aansprakelijk voor fouten van een ondergeschikte?

Waarom draagt de werkgever in beginsel zelf de schade?

De literatuur wijst erop dat een behoorlijke vervulling van werkzaamheden niet uitsluit dat werknemers af en toe fouten maken. Bij sommige functies, zoals chauffeurs of andere beroepen met voortdurende beslismomenten onder tijdsdruk, is het menselijkerwijs nauwelijks mogelijk om ieder risico volledig uit te sluiten. Juist daarom heeft zich in het recht de overtuiging ontwikkeld dat het onbillijk is om de volledige schade zonder meer op de werknemer af te wentelen. Dat past ook bij de gedachte van bedrijfsrisico en organisatorische verantwoordelijkheid. In die zin vormt deze regeling een praktische uitwerking van de risicoaansprakelijkheid van de werkgever.

Wat is bewuste roekeloosheid?

Bewuste roekeloosheid wordt restrictief uitgelegd. Daarvan is niet al sprake zodra een werknemer onvoorzichtig of zelfs ernstig onvoorzichtig heeft gehandeld. Vereist is in de kern dat de werknemer zich tijdens de onmiddellijk aan het ongeval of de fout voorafgaande gedraging daadwerkelijk bewust was van het roekeloze karakter daarvan. Dat is een zware maatstaf. Daardoor zal regres in veel gevallen niet eenvoudig kunnen worden aangenomen. Voor de bredere civielrechtelijke context is het zinvol dit ook te lezen naast Wat betekent toerekenbaarheid bij een onrechtmatige daad?

Kan aansprakelijkheid contractueel worden uitgesloten?

De literatuur merkt op dat de aansprakelijkheid van de werkgever jegens de benadeelde in beginsel contractueel kan worden uitgesloten. Ook kan een werknemer zich soms beroepen op een exoneratie die ten gunste van de werkgever geldt. Maar dat is iets anders dan de interne verhouding tussen werkgever en werknemer. Daar blijft art. 6:170 lid 3 BW richtinggevend, naast de bijzondere regels van het arbeidsrecht. Juist daarom moet steeds worden onderscheiden tussen aansprakelijkheid jegens de derde en de draagplicht in de interne verhouding. Dat onderscheid sluit mooi aan op Wat is relativiteit bij aansprakelijkheid?, waar eveneens zichtbaar wordt dat civiele aansprakelijkheid en juridische afbakening meerlagig zijn.

Waarom is dit in de praktijk belangrijk?

Omdat werkgevers vaak te snel aannemen dat zij betaalde schade eenvoudig kunnen doorschuiven naar de werknemer, terwijl werknemers soms juist vrezen dat iedere fout financieel op hen zal worden verhaald. De wet kiest bewust voor een beschermende benadering van de werknemer. Tegelijk blijft in uitzonderlijke gevallen, vooral bij opzet of bewuste roekeloosheid, ruimte voor regres bestaan. Juist daarom moet in elk concreet dossier nauwkeurig worden onderzocht wat de aard van de fout was, in welke context zij is gemaakt en welke regels de interne verhouding tussen werkgever en werknemer beheersen.

Neem contact op

Regres op een werknemer of verweer daartegen?Speelt de vraag of een werkgever betaalde schade op een werknemer kan verhalen, of juist of een werknemer daarvoor kan worden aangesproken? Vittoria Law adviseert over de juiste civielrechtelijke positie.