Wat betekent toerekenbaarheid bij een onrechtmatige daad?
In het kort. Een onrechtmatige gedraging leidt pas tot aansprakelijkheid wanneer zij de dader kan worden toegerekend. Artikel 6:162 lid 3 BW noemt drie gronden: schuld, de wet en de verkeersopvattingen. Daardoor is toerekenbaarheid ruimer dan verwijtbaarheid in alledaagse zin, en wie zich verweert met de stelling dat hem persoonlijk niets te verwijten valt, heeft de aansprakelijkheid daarmee nog niet afgeweerd. Of de dader opzettelijk of alleen onvoorzichtig handelde, maakt voor de aansprakelijkheid zelf geen verschil; een kind jonger dan veertien kan een gedraging niet worden toegerekend.
Wat toerekening betekent
Een onrechtmatige gedraging leidt pas tot aansprakelijkheid wanneer zij de dader kan worden toegerekend. Artikel 6:162 lid 3 BW noemt daarvoor drie gronden: de gedraging is te wijten aan zijn schuld, of zij komt voor zijn rekening krachtens de wet of krachtens de in het verkeer geldende opvattingen. Toerekenbaarheid is een van de vijf vereisten van de onrechtmatige daad, en het is een andere vraag dan de vraag of de gedraging onrechtmatig was.
Schuld is niet de enige grond
Schuld betekent in het civiele recht dat de dader anders had kunnen en moeten handelen. Die maatstaf is objectief: beslissend is wat van een zorgvuldig mens in dezelfde omstandigheden mocht worden verwacht, niet wat deze persoon zelf wist of kon. In de meeste zaken volgt de schuld daarom vrijwel vanzelf uit de vaststelling dat een zorgvuldigheidsnorm is geschonden.
Waar het verwijt ontbreekt, kunnen de wet en de verkeersopvattingen de gedraging toch voor rekening van de dader brengen. De wet doet dat onder meer voor lichamelijke en geestelijke tekortkomingen: bij iemand van veertien jaar of ouder staat zo'n tekortkoming er niet aan in de weg dat een gedraging als doen wordt toegerekend. De verkeersopvattingen brengen mee dat wie bewust een risico neemt of een activiteit ontplooit met bijbehorende gevaren, voor de gevolgen instaat, ook als hem persoonlijk weinig valt te verwijten.
Wanneer toerekening ontbreekt
Een kind jonger dan veertien jaar kan een gedraging niet worden toegerekend. Voor dat kind zijn de ouders aansprakelijk, zoals uitgewerkt bij de aansprakelijkheid van ouders voor schade door hun kind. Verder kan toerekening ontbreken wanneer de dader redelijkerwijs niet kon weten dat zijn gedraging gevaar opleverde, en hij die onwetendheid ook niet had kunnen voorkomen. Dat verweer wordt in de rechtspraak terughoudend aanvaard: wie een activiteit ontplooit, wordt geacht zich van de risico's daarvan op de hoogte te stellen.
Opzet of onvoorzichtigheid maakt voor de aansprakelijkheid geen verschil
Voor de vraag óf iemand aansprakelijk is, maakt het niet uit of hij opzettelijk, grof nalatig of alleen licht onvoorzichtig handelde. Alle drie leiden tot dezelfde vergoedingsplicht. De mate van verwijtbaarheid komt pas later terug: bij de verdeling van de schade wanneer u zelf ook iets te verwijten valt, en bij de vraag of een vergoeding in bijzondere gevallen kan worden gematigd. Hoe die verdeling werkt, staat bij eigen schuld.
Wat dit voor uw vordering betekent
Een verweer dat de wederpartij persoonlijk niets te verwijten valt, is voor de aansprakelijkheid zelden beslissend. Het loont om het verweer te ontleden: gaat het over de onrechtmatigheid, over de toerekening of over het causaal verband? Pas als duidelijk is waar de wederpartij de zaak werkelijk wil laten stranden, kan de vordering daar gericht op worden ingericht.
Wat wij voor u doen
Wij ontleden het verweer van de wederpartij en onderbouwen op welke grond de gedraging haar moet worden toegerekend.
Wat het u kost
Staat de aansprakelijkheid vast, dan komen de redelijke kosten van rechtsbijstand op grond van artikel 6:96 lid 2 BW in de regel voor rekening van de aansprakelijke partij. Wat bijstand verder kost en welke afspraak wij maken zolang de aansprakelijkheid in geschil is, leest u op de pagina over kosten.
Neem contact op
Wordt de aansprakelijkheid afgewezen omdat de dader niets te verwijten zou zijn?
Bel 035 – 203 11 62 of mail info@vittorialaw.nl. Het eerste gesprek is kosteloos. U spreekt direct de advocaat die uw dossier ook voert, en u hoort binnen één werkdag van ons.
Bespreek uw zaakVeelgestelde vragen
Is toerekenbaarheid hetzelfde als schuld?
Nee. Schuld is één van de drie gronden voor toerekening. Ook zonder schuld kan een gedraging iemand worden toegerekend op grond van de wet of de verkeersopvattingen.
Wie moet stellen en bewijzen dat de gedraging kan worden toegerekend?
Dat is aan u als benadeelde. In de praktijk volgt de toerekening meestal uit de schending van de zorgvuldigheidsnorm, en ligt het aan de wederpartij om bijzondere omstandigheden te stellen die haar daarvan zouden ontslaan.
Is iemand met een psychische stoornis aansprakelijk?
Bij een persoon van veertien jaar of ouder staat een geestelijke tekortkoming er niet aan in de weg dat een gedraging als doen wordt toegerekend. De wet legt het risico daarvan bij de dader, niet bij het slachtoffer.
Wie is aansprakelijk als een kind schade veroorzaakt?
Een kind jonger dan veertien kan de gedraging niet worden toegerekend; voor hem zijn de ouders aansprakelijk. Bij kinderen van veertien en vijftien jaar kunnen ouders naast het kind aansprakelijk zijn, tenzij hun niet kan worden verweten dat zij de gedraging niet hebben belet.
Wordt de schadevergoeding lager als de dader niet opzettelijk handelde?
In beginsel niet. De vergoedingsplicht is dezelfde; de mate van schuld weegt alleen mee bij de verdeling van de schade bij eigen schuld en bij een uitzonderlijke matiging.
Verwante onderwerpen
Uw zaak laten beoordelen?
Heeft u schade geleden of bent u verwikkeld in een geschil over aansprakelijkheid, schade of bewijs?
Vittoria Law beoordeelt uw juridische positie, brengt de belangrijkste risico’s in kaart en denkt mee over de meest effectieve vervolgstap.
