Wat is relativiteit bij aansprakelijkheid
In het kort. Wie een ander aansprakelijk stelt omdat hij een norm heeft overtreden, moet meer aantonen dan dat de norm is geschonden en dat daardoor schade is ontstaan. Artikel 6:163 BW vraagt daarnaast dat de geschonden norm strekt tot bescherming tegen de schade zoals u die hebt geleden. Ontbreekt dat verband, dan wordt de vordering afgewezen, hoe duidelijk de fout ook is. Het verweer speelt vooral bij wettelijke voorschriften en bij vorderingen tegen overheden, toezichthouders en keuringsinstanties, en het wint het vaakst van een vordering die er vooraf geen antwoord op heeft.
Twijfelt u of de norm in uw zaak ook uw belang beschermde?
Het eerste gesprek is kosteloos.
Wat artikel 6:163 BW van u vraagt
Relativiteit is een van de vijf vereisten voor aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad. Het vereiste verschuift de vraag van óf een norm is geschonden naar wie en wat die norm wilde beschermen. De toets heeft vier kanten: of u behoort tot de personen die de norm beschermt, of het getroffen belang daaronder valt, of de soort schade die u lijdt daaronder valt, en of de schade is ontstaan op een wijze waartegen de norm bescherming bood. Een vordering die op één van die punten niet sluit, strandt, ook wanneer de normschending zelf vaststaat.
Waar het verweer het vaakst speelt
Bij de overtreding van een wettelijk voorschrift is relativiteit bijna altijd een punt. Verkeersregels, bouw- en veiligheidsvoorschriften en vergunningsvoorwaarden dienen elk een eigen doel, en dat doel valt niet vanzelf samen met het vermogen of de gezondheid van iedereen die schade lijdt. Bij de ongeschreven zorgvuldigheidsnorm ligt het anders: daar valt de vraag doorgaans samen met de vraag of juist jegens u onzorgvuldig is gehandeld. En wie in zijn eigendom, lichaam of eer wordt getroffen, valt bij een inbreuk op een recht in de regel binnen het beschermingsbereik.
Het schoolvoorbeeld: een geschonden keuringsnorm
De Hoge Raad oordeelde in 2004 over een schip dat door de overheid was goedgekeurd terwijl de gebreken bij de keuring hadden moeten worden opgemerkt. De keuringsvoorschriften waren geschonden, maar zij dienden de veiligheid en niet het vermogen van derden die door het zinken van het schip schade leden. Hun vordering werd afgewezen, ondanks de vaststaande normschending. Bij vorderingen tegen overheden, toezichthouders en keuringsinstanties is dit het scherpste verweer dat u kunt verwachten, en een vordering die het niet vooraf adresseert, is niet af.
Relativiteit is iets anders dan causaal verband
Beide vereisten gaan over de band tussen de fout en de schade, en in de praktijk worden zij nogal eens door elkaar gehaald. Het causaal verband vraagt of de schade zonder de fout zou zijn uitgebleven en in hoeverre zij de aansprakelijke kan worden toegerekend; relativiteit vraagt of de geschonden norm deze schade wilde voorkomen. Een goede vordering werkt beide lijnen afzonderlijk uit. Hoe het causaal verband wordt bewezen, staat bij causaal verband en bewijs.
Wat dit voor uw vordering betekent
Wie zich beroept op een concrete norm, moet stellen en zo nodig bewijzen dat die norm ook zijn belang beschermde. Dat vraagt dat het doel van het voorschrift wordt uitgezocht, uit de wettekst, de toelichting en de rechtspraak, voordat de aansprakelijkstelling de deur uit gaat. Een verzekeraar of overheid die het verweer pas in een later stadium opwerpt, kan een zaak alsnog laten kantelen die op de feiten sterk leek.
Wat wij voor u doen
Wij zoeken uit welke norm in uw zaak is geschonden en wat die norm beoogde te beschermen, en bouwen de vordering zo op dat het relativiteitsverweer vooraf is weerlegd.
Wat het u kost
Staat de aansprakelijkheid vast of is zij voldoende aannemelijk, dan komen de redelijke kosten van rechtsbijstand op grond van artikel 6:96 lid 2 BW voor rekening van de aansprakelijke partij. Wat er geldt zolang de aansprakelijkheid in geschil is, leest u op de pagina kosten.
Neem contact op
Strandt uw vordering op de vraag welk belang de norm beschermt?
Bel 035 – 203 11 62 of mail info@vittorialaw.nl. Het eerste gesprek is kosteloos. U spreekt direct de advocaat die uw dossier ook voert, en u hoort binnen één werkdag van ons.
Bespreek uw zaakVeelgestelde vragen
Wie moet bewijzen dat de norm mijn belang beschermt?
Dat is aan u als benadeelde. Het beschermingsbereik van de norm hoort bij de grondslag van de vordering, en wie die grondslag inroept, moet haar stellen en zo nodig bewijzen.
Kan één norm meerdere belangen beschermen?
Ja. Een veiligheidsvoorschrift kan zowel de gezondheid van werknemers als die van omwonenden beschermen. Beslissend is of úw belang en úw soort schade daaronder vallen.
Speelt relativiteit bij een verkeersongeval?
Zelden als probleem. Verkeersregels strekken in de regel tot bescherming van andere verkeersdeelnemers tegen letsel en zaakschade, zodat het verband daar meestal vaststaat.
Geldt artikel 6:163 BW ook als ik een contract heb met de aansprakelijke partij?
Het artikel geldt voor de onrechtmatige daad. Bij een tekortkoming in een overeenkomst speelt een vergelijkbare vraag, namelijk wat de verplichting beoogde te beschermen, maar die wordt beantwoord via de uitleg van de overeenkomst.
Staat een overheid door relativiteit sterker?
Niet als zodanig, maar bij toezicht, handhaving en keuring is het verweer vaak doorslaggevend. Het loont daar om vóór de aansprakelijkstelling uit te zoeken welk doel de geschonden regel diende.
Verwante onderwerpen
Uw zaak laten beoordelen?
Heeft u schade geleden of bent u verwikkeld in een geschil over aansprakelijkheid, schade of bewijs?
Vittoria Law beoordeelt uw juridische positie, brengt de belangrijkste risico’s in kaart en denkt mee over de meest effectieve vervolgstap.
