Een van de lastigste onderdelen van een aansprakelijkheidszaak is het relativiteitsvereiste. Veel cliënten begrijpen goed dat een norm is overtreden en dat daardoor schade is ontstaan. Toch kan een vordering dan nog stranden. De reden is dat het recht niet iedere normschending jegens iedere benadeelde wil sanctioneren met schadevergoeding. De geschonden norm moet juist strekken tot bescherming van het belang waarin de eiser is getroffen.

Wat betekent relativiteit?

Relativiteit betekent dat er een beschermingsverband moet bestaan tussen de overtreden norm en de schade die wordt gevorderd. Met andere woorden: niet genoeg is dat iemand in algemene zin fout heeft gehandeld. De vraag is of de geschonden regel juist bedoeld was om deze soort schade bij deze soort benadeelde te voorkomen. Zonder die koppeling ontbreekt aansprakelijkheid, ook al staat de normschending op zichzelf vast. Wie de algemene basis van de aansprakelijkheidsvordering wil terugzien, kan hier goed Wat is een onrechtmatige daad? Uitleg van art. 6:162 BW naast leggen.

Waarom is dit vereiste zo belangrijk?

Het relativiteitsvereiste voorkomt dat aansprakelijkheid onbeperkt wordt. Anders zou iedere onregelmatigheid of formele overtreding in potentie een schadeclaim van allerlei derden kunnen dragen. Het recht verlangt daarom een inhoudelijke toets: welk belang beschermt de norm, wie valt onder dat beschermingsbereik en welke schade is daarmee beoogd te voorkomen? Deze beperking is fundamenteel voor de afbakening van aansprakelijkheid. Dat zie je vooral scherp terug in zaken waarin de eiser zich beroept op een concrete wettelijke norm, zoals ook blijkt uit Strijd met een wettelijke plicht: wanneer leidt een wetschending tot aansprakelijkheid?

Wanneer gaat het mis op relativiteit?

Dat gebeurt vaak bij formele wetschendingen of bij normen die wel een ordende of publieke functie hebben, maar niet rechtstreeks bescherming bieden aan het concrete vermogens- of persoonsbelang van de eiser. In zulke zaken helpt het niet om alleen te stellen dat een regel is overtreden. De eiser moet ook uitleggen waarom die regel juist hem tegen deze schade behoorde te beschermen. Het ontbreken van die stap maakt veel aansprakelijkstellingen juridisch te dun.

Hoe verhoudt relativiteit zich tot causaliteit?

In de literatuur wordt erop gewezen dat relativiteit, causaliteit en toerekening in de praktijk dicht tegen elkaar aan kunnen liggen. Toch zijn het verschillende vragen. Causaliteit ziet op het verband tussen gedraging en schade. Relativiteit ziet op het beschermingsbereik van de norm. Juist daarom moet een goede vordering beide lijnen apart uitwerken. Wie dat niet doet, loopt het risico dat een ogenschijnlijk sterke zaak op een technisch, maar beslissend punt strandt. Voor de causaliteitskant van dit verhaal ligt daarom een directe verbinding met Wanneer krijg je schadevergoeding bij een onrechtmatige daad?, terwijl bij risicovolle gedragingen ook Wat is gevaarzetting en wanneer ben je aansprakelijk? goed aansluit.

Neem contact op

Strandt uw zaak op relativiteit? Wilt u weten of de geschonden norm in uw zaak juist uw belang beschermt? Vittoria Law beoordeelt of aan het relativiteitsvereiste is voldaan.