Veel mensen denken bij aansprakelijkheid vooral aan de persoon die de fout zelf maakte. In het civiele recht ligt dat geregeld anders. Art. 6:170 BW bepaalt dat niet alleen de werknemer of andere ondergeschikte aansprakelijk kan zijn, maar ook degene in wiens dienst of onder wiens gezag die persoon zijn taak vervult. Daarmee kent het recht een belangrijke risicoaansprakelijkheid voor werkgevers en vergelijkbare opdrachtgevers.

Wat regelt art. 6:170 BW?

Art. 6:170 BW maakt het mogelijk dat schade die door een fout van een ondergeschikte aan een derde is toegebracht, niet alleen op die ondergeschikte zelf kan worden verhaald, maar ook op de werkgever. De gedachte daarachter is praktisch en juridisch relevant. Wie werkzaamheden laat verrichten binnen zijn onderneming, organisatie of gezagsstructuur, draagt in beginsel ook het risico van fouten die binnen dat kader worden gemaakt. Wie de algemene basis van de buitencontractuele aansprakelijkheid wil terugzien, leest daarbij ook Wat is een onrechtmatige daad? Uitleg van art. 6:162 BW.

Geldt dit alleen bij een gewone arbeidsovereenkomst?

Nee. Art. 6:170 BW ziet in de eerste plaats op de klassieke werkgever-werknemerverhouding, maar niet uitsluitend daarop. Volgens de Asser-literatuur gaat het om ondergeschiktheid in materiële zin: beslissend is of iemand niet zelfstandig optreedt, maar handelt onder leiding, gezag of aanwijzing van een ander. Daardoor kan art. 6:170 BW ook buiten het strikte arbeidsrecht toepassing vinden. De juridische vraag is dus niet alleen of sprake is van een arbeidsovereenkomst, maar vooral of een gezagsverhouding bestaat. Dat sluit inhoudelijk goed aan op Wanneer is iets onrechtmatig? De drie gronden van art. 6:162 BW, omdat ook hier de juiste juridische kwalificatie bepalend is.

Waarom is dit een risicoaansprakelijkheid?

De werkgever kan zich in beginsel niet bevrijden met de stelling dat hem persoonlijk geen schuld treft. Juist dat maakt art. 6:170 BW tot een risicoaansprakelijkheid. In de literatuur worden daarvoor verschillende rechtvaardigingen genoemd: de profijtgedachte, het bedrijfsrisico, de organisatorische eenheid van het bedrijf en vooral de wens om de benadeelde een solvente debiteur te bieden. De wet kiest dus bewust voor bescherming van de derde die schade lijdt door fouten binnen een gezagsverhouding. In dat opzicht vormt deze bepaling een bijzondere uitwerking van de algemenere vraag wie schade uiteindelijk moet dragen, zoals ook speelt in Wanneer krijg je schadevergoeding bij een onrechtmatige daad?

Moet de ondergeschikte zelf ook een fout hebben gemaakt?

Ja. Voor aansprakelijkheid op grond van art. 6:170 BW is vereist dat de ondergeschikte zelf een toerekenbare onrechtmatige daad heeft gepleegd. Dat betekent dat ook aan zijn zijde in beginsel sprake moet zijn van een fout in de zin van art. 6:162 BW. Als de ondergeschikte zich kan beroepen op een rechtvaardigingsgrond of op een grond die verhindert dat de daad aan hem wordt toegerekend, dan ontbreekt in beginsel ook de basis voor aansprakelijkheid van de werkgever op grond van art. 6:170 BW. Daarmee zie je direct de verbinding met Wat is een rechtvaardigingsgrond bij onrechtmatige daad? en Wat betekent toerekenbaarheid bij een onrechtmatige daad?

Waarom is dit in de praktijk zo belangrijk?

Omdat benadeelden vaak meer hebben aan een verhaalbare aansprakelijke partij dan aan een individuele werknemer die de schade niet kan dragen. Tegelijk is deze regeling ook voor werkgevers wezenlijk, omdat zij aansprakelijk kunnen zijn voor gedragingen die zij niet persoonlijk hebben verricht en niet concreet hebben opgedragen. Juist daarom moet in iedere zaak goed worden bekeken of sprake is van een ondergeschikte, of een fout is gemaakt en of die fout juridisch voldoende samenhangt met de opgedragen taak.

Neem contact op

Werkgeversaansprakelijkheid in beeld? Wilt u weten of schade die door een werknemer of andere ondergeschikte is veroorzaakt op de werkgever kan worden verhaald? Vittoria Law beoordeelt graag uw positie.