De schadebeperkingsplicht is een onderwerp dat in aansprakelijkheidszaken vaak terugkomt, maar in de praktijk regelmatig te absoluut wordt voorgesteld. Verzekeraars en aansprakelijke partijen beroepen zich er geregeld op, terwijl slachtoffers vaak niet goed weten wat er nu werkelijk van hen mag worden verwacht. De geüploade literatuur behandelt de schadebeperkingsplicht uitdrukkelijk als een bijzondere vorm van eigen schuld. De kern is dat de benadeelde ernaar moet streven de door hem geleden schade zoveel mogelijk te beperken. Doet hij dat niet, dan kan de extra schade onder omstandigheden voor zijn eigen rekening blijven.

Wat is de schadebeperkingsplicht precies?

De schadebeperkingsplicht is geen zelfstandige sanctie, maar een uitwerking van art. 6:101 BW. Het gaat om situaties waarin de schade hoger wordt doordat het slachtoffer nalaat redelijke maatregelen te nemen die de schade hadden kunnen verminderen. Daarmee past dit onderwerp direct binnen Wat betekent eigen schuld voor uw schadevergoeding? Het gaat dus niet om de vraag of het slachtoffer fout was bij het ongeval of de normschending zelf, maar om de vraag of hij daarna redelijk heeft gehandeld om verdere schade te voorkomen of te beperken.

Is dit een echte verplichting?

Niet in de zin dat de aansprakelijke partij het slachtoffer kan dwingen om een bepaalde maatregel te nemen. De literatuur is daar helder over: de schadebeperkingsplicht is geen afdwingbare rechtsplicht. Het slachtoffer behoudt dus keuzevrijheid. Maar aan die keuze kunnen wel financiële gevolgen worden verbonden. Als redelijkerwijs een maatregel had mogen worden verwacht en het achterwege laten daarvan tot extra schade heeft geleid, kan dat deel van de schade voor rekening van het slachtoffer blijven. Dat maakt dit leerstuk praktisch belangrijk, maar ook gevoelig.

Wanneer is sprake van schending van de schadebeperkingsplicht?

De  literatuur noemt daarvoor twee voorwaarden. Er moet voldoende causaal verband bestaan tussen het gedrag van de benadeelde en de extra schade, en die bijdrage moet aan de benadeelde kunnen worden toegerekend. Vervolgens geldt een maatstaf van redelijkheid. De vraag is of het slachtoffer in redelijkheid tot zijn afweging heeft kunnen komen. Anders gezegd: zou een normaal voorzichtig en redelijk mens in dezelfde omstandigheden in redelijkheid dezelfde keuze hebben kunnen maken? Daarmee raakt dit onderwerp ook aan Hoe bewijs je causaal verband? Omkeringsregel en kansschade, omdat juist het verband tussen gedrag en extra schade beslissend kan zijn.

Waarom moet hiermee terughoudend worden omgegaan?

De literatuur benadrukt uitdrukkelijk dat terughoudendheid geboden is. De dader heeft immers onvoldoende zorg betracht ten aanzien van andermans belang, terwijl het slachtoffer hooguit onzorgvuldig is geweest ten aanzien van zijn eigen belang. Daar komt bij dat de dader zijn aansprakelijkheid vaak op een verzekeraar kan afwentelen, terwijl het slachtoffer bij een geslaagd beroep op schadebeperkingsplicht daadwerkelijk met een deel van zijn schade blijft zitten. Juist daarom mag niet te snel worden aangenomen dat een slachtoffer zijn schadebeperkingsplicht heeft geschonden. Dat sluit ook aan bij de meer algemene terughoudendheid die bij eigen schuld past.

Wie moet dit bewijzen?

Ook procesrechtelijk is dit punt van belang. Een beroep op schending van de schadebeperkingsplicht geldt als een zelfstandig verweer. Dat betekent dat stelplicht en bewijslast rusten op degene die zich daarop beroept. Met andere woorden: niet het slachtoffer moet bewijzen dat hij alles goed heeft gedaan, maar de aansprakelijke partij moet concreet stellen en zo nodig bewijzen dat een redelijke schadebeperkende maatregel ten onrechte achterwege is gebleven en dat daardoor extra schade is ontstaan.

Neem contact op

Wordt u schadebeperkingsplicht tegengeworpen? Wilt u weten of een beroep op schadebeperkingsplicht in uw zaak terecht is, of juist te ver gaat? Vittoria Law beoordeelt graag uw positie.