Wat is een inbreuk op een recht? Over eigendom, privacy en lichamelijke integriteit
In het kort. Een inbreuk op een recht is de eerste van de drie gronden waarop een gedraging onder artikel 6:162 BW onrechtmatig kan zijn. Het gaat om de aantasting van een recht dat u tegenover iedereen kunt inroepen: eigendom en andere absolute vermogensrechten, en persoonlijkheidsrechten als lichamelijke integriteit, eer en goede naam en privacy. Staat zo'n inbreuk vast, dan ligt de onrechtmatigheid in beginsel in de gedraging zelf besloten, behoudens een rechtvaardigingsgrond en, bij eer en privacy, een afweging tegen de vrijheid van meningsuiting. Wie alleen schade lijdt zonder dat zijn recht rechtstreeks wordt aangetast, moet zijn zaak bouwen op strijd met een wettelijke plicht of met de maatschappelijke zorgvuldigheid.
Welke rechten eronder vallen
Het gaat om rechten die u tegenover iedereen kunt inroepen. Aan de vermogenskant zijn dat eigendom en de beperkte rechten die daarop rusten, zoals erfpacht, opstal en vruchtgebruik. Aan de persoonlijke kant gaat het om lichamelijke integriteit, eer en goede naam en de persoonlijke levenssfeer. Voor intellectuele eigendom gelden grotendeels eigen wetten, die hier buiten beschouwing blijven.
Een vorderingsrecht, zoals uw recht op nakoming van een overeenkomst, valt er in beginsel niet onder. Wie uw wederpartij tot wanprestatie verleidt of daarvan bewust profiteert, handelt niet door een inbreuk op uw recht onrechtmatig, maar hooguit in strijd met de maatschappelijke zorgvuldigheid, en dan alleen bij bijzondere omstandigheden.
Wanneer de gedraging zelf de inbreuk is
Van een rechtsinbreuk is sprake wanneer de gedraging rechtstreeks ingrijpt in de rechtspositie van een ander: wie andermans zaak gebruikt, vasthoudt of beschadigt, wie een ander verwondt of wie zonder grond iemands privégegevens openbaar maakt. Bij eigendom en lichamelijke integriteit ligt het oordeel dan in beginsel al in de aard van de gedraging besloten, tenzij een rechtvaardigingsgrond bestaat.
Bij eer, goede naam en privacy ligt het genuanceerder. Daar staat tegenover het recht van de ander op vrije meningsuiting, en de rechter weegt beide belangen tegen elkaar af: hoe ernstig de aantasting is, of de uitlatingen steun vinden in de feiten en welk belang met de openbaarmaking werd gediend.
Waarom het begrip niet te ruim wordt gebruikt
Niet iedere schade aan lichaam of goed wordt in de praktijk als rechtsinbreuk beoordeeld. Waar een gedraging niet zelf in uw recht ingrijpt, maar alleen een gevaarlijke situatie schept waaruit schade voortkomt, toetst de rechter aan de maatschappelijke zorgvuldigheid. Voor die situaties zijn de Kelderluik-factoren de maatstaf. De begrenzing voorkomt dat aansprakelijkheid te snel wordt aangenomen en dwingt tot een zorgvuldige afweging van wat van de ander mocht worden verwacht.
Hinder tussen buren
Een bijzonder geval is hinder: geluid, stank, trillingen of het ontnemen van licht. Eigendom omvat het recht op ongestoord genot, maar buren moeten ook iets van elkaar verdragen. Hinder is pas onrechtmatig wanneer zij de grens van het maatschappelijk aanvaardbare overschrijdt, en welke grens dat is, hangt af van de aard, de ernst en de duur van de hinder en de omstandigheden ter plaatse. Die toets staat bij onrechtmatige hinder.
Wat dit voor uw vordering betekent
Een vordering wint aan kracht wanneer precies wordt benoemd welk recht is aangetast en hoe de gedraging daarin ingreep. Wie in plaats daarvan in algemene termen spreekt van onbehoorlijk of onzorgvuldig gedrag, geeft de wederpartij ruimte om de discussie te verleggen naar wat redelijkerwijs van hem mocht worden verwacht. Bij een rechtsinbreuk levert ook de relativiteit zelden een probleem op, omdat de rechthebbende in de regel binnen het beschermingsbereik valt.
Wat wij voor u doen
Wij benoemen welk recht in uw zaak is aangetast en hoe, en bouwen de vordering vanaf dat punt op.
Wat het u kost
Staat de aansprakelijkheid vast, dan komen de redelijke kosten van rechtsbijstand op grond van artikel 6:96 lid 2 BW in de regel voor rekening van de aansprakelijke partij. Wat bijstand verder kost en welke afspraak wij maken zolang de aansprakelijkheid in geschil is, leest u op de pagina over kosten.
Neem contact op
Wilt u weten of in uw zaak een recht is geschonden?
Bel 035 – 203 11 62 of mail info@vittorialaw.nl. Het eerste gesprek is kosteloos. U spreekt direct de advocaat die uw dossier ook voert, en u hoort binnen één werkdag van ons.
Bespreek uw zaakVeelgestelde vragen
Is een inbreuk op een recht altijd onrechtmatig?
Niet altijd. Een rechtvaardigingsgrond, zoals noodweer of toestemming, neemt de onrechtmatigheid weg. Bij eer, goede naam en privacy beslist bovendien een afweging tegen het recht op vrije meningsuiting.
Is letsel door een verkeersongeval een inbreuk op een recht?
In de praktijk beoordeelt de rechter zo'n ongeval aan de hand van de verkeersregels en de zorgvuldigheid in het verkeer. Voor uw vordering maakt de grondslag weinig uit; beslissend is of de ander onrechtmatig heeft gehandeld.
Kan ik een ander aanspreken die mijn contract laat mislukken?
Alleen bij bijzondere omstandigheden, bijvoorbeeld wanneer hij uw wederpartij bewust tot wanprestatie brengt of daarvan profiteert. Een vorderingsrecht is geen recht dat u tegenover iedereen kunt inroepen.
Moet de dader schuld hebben?
De gedraging moet hem kunnen worden toegerekend. Dat kan op grond van schuld, maar ook op grond van de wet of de verkeersopvattingen; zie toerekenbaarheid.
Welke schade kan ik vorderen als mijn eer of privacy is aangetast?
Naast vermogensschade kunt u vergoeding van immateriële schade vorderen, omdat u in uw persoon bent aangetast. Daarnaast kan de rechter rectificatie gelasten of verdere publicatie verbieden.
Verwante onderwerpen
Uw zaak laten beoordelen?
Heeft u schade geleden of bent u verwikkeld in een geschil over aansprakelijkheid, schade of bewijs?
Vittoria Law beoordeelt uw juridische positie, brengt de belangrijkste risico’s in kaart en denkt mee over de meest effectieve vervolgstap.
