Veel mensen zoeken online op de vraag wat een onrechtmatige daad precies is. Dat is begrijpelijk. Het begrip komt terug in een groot deel van het aansprakelijkheidsrecht en vormt de juridische basis voor talloze vorderingen tot schadevergoeding. Toch is het geen los etiket dat op ieder onrechtvaardig aanvoelend gedrag kan worden geplakt. De wet heeft ervoor gekozen om in één algemene bepaling vast te leggen wanneer iemand verplicht is schade te vergoeden die hij een ander heeft toegebracht.

Wat regelt art. 6:162 BW?

De hoofdregel staat in art. 6:162 BW. Die bepaling houdt in dat degene die jegens een ander een onrechtmatige daad pleegt, welke aan hem kan worden toegerekend, verplicht is de schade te vergoeden die de ander daardoor lijdt. Het artikel vormt daarmee de kern van de buitencontractuele aansprakelijkheid voor eigen gedrag. Anders dan in het strafrecht werkt het civiele recht niet met een uitputtende lijst van verboden gedragingen. Het werkt met een open norm, die het mogelijk maakt om uiteenlopende vormen van onrechtmatig handelen juridisch te beoordelen.

Welke vijf vereisten gelden voor aansprakelijkheid?

In de opbouw van art. 6:162 BW liggen vijf vereisten besloten. Er moet sprake zijn van een onrechtmatige daad, die daad moet aan de dader kunnen worden toegerekend, er moet schade zijn, er moet causaal verband bestaan tussen die daad en die schade, en de geschonden norm moet strekken tot bescherming tegen juist die schade. Daarmee wordt meteen duidelijk dat aansprakelijkheid nooit enkel draait om de vraag of iemand zich onbehoorlijk heeft gedragen. Er is pas een toewijsbare vordering als het hele juridische kader sluitend is ingevuld.

Wie beter wil begrijpen wanneer gedrag juridisch onrechtmatig is, leest ook ons artikel over wanneer iets onrechtmatig is volgens art. 6:162 BW.

Waarom is de onrechtmatige daad zo belangrijk in de praktijk?

Het belang van de onrechtmatige daad is groot omdat een groot deel van het maatschappelijk verkeer niet door contracten wordt beheerst. Bij letselschade, burenruzies, verkeersincidenten, privacyschendingen, misleidende gedragingen of schade door gevaarzettend handelen bestaat tussen partijen vaak geen contractuele relatie. Toch moet het recht dan antwoord geven op de vraag of de veroorzaakte schade voor rekening van een ander komt. Art. 6:162 BW biedt daarvoor het algemene kader. Juist omdat het artikel ruim genoeg is om uiteenlopende situaties te omvatten, heeft het in de praktijk zo’n centrale positie gekregen.

Waarom leidt niet iedere fout tot schadevergoeding?

Dat open karakter betekent niet dat vrijwel alles onder de onrechtmatige daad valt. Integendeel. De aanvullende vereisten van toerekening, causaliteit en relativiteit begrenzen de aansprakelijkheid. Daardoor kan een zaak juridisch stranden, ook wanneer intuïtief voelt dat iemand iets verkeerd heeft gedaan. Soms ontbreekt voldoende causaal verband. Soms valt de schade buiten het beschermingsbereik van de geschonden norm. Soms is niet de daad zelf het probleem, maar de vraag welke schadeposten nog juridisch toerekenbaar zijn.

Meer daarover leest u in ons artikel over wanneer krijg je schadevergoeding bij een onrechtmatige daad.

Wanneer is het verstandig juridisch advies in te winnen?

Wie vermoedt dat hij schade heeft geleden door toedoen van een ander, doet er verstandig aan vroegtijdig juridisch advies in te winnen. In aansprakelijkheidszaken gaat het niet alleen om het verhaal van wat er is gebeurd, maar ook om de precieze juridische inkadering van dat verhaal. Een sterke zaak begint met een juiste kwalificatie van de aansprakelijkheidsgrond en een scherpe analyse van de schade en het causaal verband.

Neem contact op

 Twijfelt u of in uw zaak sprake is van een onrechtmatige daad? Vittoria Law beoordeelt of aansprakelijkheid en schadevergoeding juridisch kansrijk zijn.