Causaliteitsonduidelijkheid

Causaliteitsproblemen (lees: problemen om het verband aan te nemen met het schadeveroorzakende handelen) treden vaak op bij medische aansprakelijkheidskwesties. Zo treedt er onzekerheid op over de causaliteit wanneer het niet duidelijk  is wat er zou zijn gebeurd als een hulpverlener een bepaalde diagnose op tijd had gesteld, een (noodzakelijke) medische behandeling wél was uitgevoerd, enzovoorts. Er is in dat geval een kans dat het verloop van de genezing hetzelfde eruit had gezien, maar er bestaat ook de kans dat het herstelproces beter of juist minder goed was verlopen. Onzekerheid omtrent de causaliteit kan ook bestaan wanneer een hulpverlener verzuimt een patiënt te informeren over de aan een behandeling verbonden risico en niet kan worden vastgesteld welke keuze de patiënt had gemaakt, op het moment dat hij wel op een juiste manier was geïnformeerd over dit risico.

In het aansprakelijkheidsrecht kan het kwartje rond de causaliteitsonzekerheid vaak twee kanten op vallen; óf het condicio sine qua non-verband (lees: voorwaarde zonder welke het gevolg niet ingetreden zou zijn tussen de normschending en de schade) wordt aangenomen met als gevolg dat de hulpverlener volledig aansprakelijk is, óf het conditio sine qua non-verband komt niet vast te staan met als gevolg dat de hulpverlener niet aansprakelijk is en hij naar zijn schadevergoeding kan fluiten. Die laatste situatie is vaak heel onwenselijk op het moment dat vaststaat dat er een normschending heeft plaatsgevonden, er een kans bestaat dat die normschending oorzaak van de schade is geweest maar dat dit onvoldoende is voor het komen tot een conditio sine qua non-verband. Echter, een volledige toewijzing van de vordering levert evenmin een prettig gevoel op, omdat in dat geval de hulpverlener dan schade zou moeten vergoeden die waarschijnlijk niet aan zijn fout te wijten is.

Proportionele aansprakelijkheid

Een mogelijke oplossing voor een dergelijke situatie is de toepassing van het leerstuk proportionele aansprakelijkheid. Deze proportionele benadering bij onzekerheid over de normschending als oorzaak van de schade, voert terug op de leer van de alternatieve causaliteit (artikel 6:99 BW) en eigen schuld (artikel 6:101 BW).

De leer van de proportionele aansprakelijkheid heeft als doel om in een situatie waarin onzekerheid over het condicio sine qua non-verband bestaat, de gevolgen van deze onzekerheid niet alleen op het bordje bij benadeelde te leggen, maar deze over de aangesproken partij en de benadeelde partij te verdelen.

Zoals gezegd komt de leer van de proportionele aansprakelijkheid vaak voor in de medische hoek. De Hoge Raad heeft daarbij bepaald dat voor een dergelijke proportionele benadering vooral plaats is, wanneer sprake is van schending van een norm die gezondheidsschade beoogt te voorkomen. Ook in andere situaties – wél met grote terughoudendheid – kan het onredelijk zijn de onzekerheid over het condicio sine qua non-verband volledig voor risico van de benadeelde te laten komen, waarmee toepassing van het leerstuk van proportionele aansprakelijkheid op zijn plaats is. Dat kan met name het geval zijn wanneer de aansprakelijkheid van de aangesprokene op zichzelf vaststaat, een niet zeer kleine kans bestaat dat het condicio sine qua non-verband tussen de geschonden norm en de geleden schade aanwezig is en de strekking van de geschonden norm en de aard van de normschending de toepassing van de leer van proportionele aansprakelijkheid rechtvaardigen.

Afsluitend

Heeft u vragen omtrent proportionele aansprakelijkheid? Neem dan gerust contact op!