Inleiding

Niet alleen na een verkeersongeval, medische fout of geweldsincident kan aansprakelijkheid ontstaan. Ook een dienstverlener of beroepsbeoefenaar kan aansprakelijk zijn wanneer hij zijn werk niet zorgvuldig uitvoert. Dat geldt bijvoorbeeld voor een advocaat die een termijn laat verlopen, een notaris die een akte ondeugdelijk afwikkelt, een makelaar die onjuiste informatie verstrekt of een adviseur die een wezenlijk risico onbesproken laat. In zulke zaken draait het juridisch meestal niet in de eerste plaats om een gewone onrechtmatige daad, maar om de vraag of de opdrachtnemer is tekortgeschoten in de uitvoering van de opdracht.

De wettelijke basis ligt in art. 7:401 BW. Die bepaling brengt mee dat de opdrachtnemer bij zijn werkzaamheden de zorg van een goed opdrachtnemer in acht moet nemen. In de rechtspraak wordt dat bij beroepsbeoefenaren veelal uitgewerkt aan de hand van de norm van de redelijk bekwaam en redelijk handelend beroepsbeoefenaar. Daarmee staat meteen vast dat niet iedere tegenvallende uitkomst een beroepsfout oplevert. De doorslaggevende vraag is of de dienstverlener heeft gehandeld zoals van een zorgvuldig vakgenoot mocht worden verwacht.

Wat is de juridische grondslag van aansprakelijkheid?

Aansprakelijkheid van de opdrachtnemer berust in beginsel op wanprestatie. Dat is logisch, omdat tussen partijen doorgaans een overeenkomst van opdracht bestaat. De fout bestaat dan uit een tekortkoming in een concrete contractuele verplichting of in de uit art. 7:401 BW voortvloeiende zorgplicht. Alleen wanneer hetzelfde gedrag ook los van de overeenkomst een zelfstandige normschending vormt, kan daarnaast ook op grond van onrechtmatige daad worden geageerd.

Dat onderscheid is belangrijk. Het maakt duidelijk dat een zaak over beroepsaansprakelijkheid meestal begint met de vraag welke verplichtingen precies op de dienstverlener rustten. Niet elk verwijt achteraf is juridisch relevant. Er moet worden vastgesteld wat van deze opdrachtnemer in deze concrete opdracht mocht worden verwacht en op welk punt hij daarin is tekortgeschoten.

Wanneer is sprake van een beroepsfout?

Er is van een schending van de zorgplicht alleen sprake als kan worden aangewezen welke concrete verplichting uit die zorgplicht voortvloeide en waarin de opdrachtnemer vervolgens is tekortgeschoten. Het gaat dus niet om algemene onvrede, maar om een toets aan een concrete norm in de gegeven omstandigheden. Daarbij moet rekening worden gehouden met alle relevante feiten van het geval.

Bij beroepsbeoefenaren wordt die norm ingevuld aan de hand van het handelen van de redelijk bekwaam en redelijk handelend beroepsgenoot. Dat is de maatstaf die onder meer geldt voor advocaten, notarissen, accountants, assurantietussenpersonen en andere professionele dienstverleners. Wie daaronder presteert, kan aansprakelijk zijn voor de daardoor veroorzaakte schade.

Gaat het alleen om wat letterlijk is afgesproken?

Nee. Juist bij beroepsaansprakelijkheid is van belang dat de opdrachtnemer zich niet altijd mag beperken tot alleen datgene wat uitdrukkelijk is gevraagd. In de door Asser besproken jurisprudentie komt naar voren dat een beroepsbeoefenaar die een opdracht tot belangenbehartiging aanneemt, ook alle rechtmatige belangen van de cliënt met betrekking tot die zaak naar behoren moet behartigen en zo nodig eigener beweging moet handelen. Dat betekent dat ook een nalaten om te waarschuwen, door te vragen of in te grijpen een beroepsfout kan opleveren.

Dat sluit goed aan bij de  blog over makelaars en brochures, waarin eveneens zichtbaar wordt dat onjuiste of onvolledige informatieverstrekking onder omstandigheden aansprakelijkheid kan dragen.

Bij welke beroepsgroepen speelt dit vaak?

Er zijn veel voorbeelden op dit gebied. De advocaat moet de rechtmatige belangen van de cliënt naar behoren behartigen en de cliënt in staat stellen goed geïnformeerd te beslissen. De notaris moet controles en handelingen verrichten om te verzekeren dat de akte daadwerkelijk het beoogde rechtsgevolg bereikt. De accountant kan aansprakelijk zijn voor een ondeugdelijke controle of onjuist advies. Ook voor de assurantietussenpersoon geldt een civielrechtelijke zorgplicht om voor de belangen van de verzekeringnemer te waken.

Die voorbeelden laten zien dat beroepsaansprakelijkheid geen nicheonderwerp is. Het komt in uiteenlopende rechtsverhoudingen voor, maar steeds draait het om dezelfde kernvraag: is gehandeld zoals van een zorgvuldig vakgenoot mocht worden verwacht?

Conclusie

Een opdrachtnemer is aansprakelijk voor een beroepsfout wanneer hij tekortschiet in een concrete verplichting uit de overeenkomst of in de uit art. 7:401 BW voortvloeiende zorgplicht. Bij beroepsbeoefenaren wordt daarbij getoetst aan de maatstaf van de redelijk bekwaam en redelijk handelend beroepsbeoefenaar. Niet de enkele teleurstelling van de cliënt is beslissend, maar de vraag of de opdrachtnemer in de gegeven omstandigheden heeft gehandeld zoals van een zorgvuldig professional mocht worden verwacht.

Denkt u dat een advocaat, notaris, makelaar, accountant, arts of andere dienstverlener een beroepsfout heeft gemaakt? Vittoria Law beoordeelt of sprake is van een toerekenbare tekortkoming en of schadevergoeding haalbaar is. Neem contact op.

Lees in dit kader ook;

Wat is causaal verband?
Wat is kansschade?

Een (on)rechtmatig handelend makelaar; brochures en aansprakelijkheid
Wat valt onder een medische fout?