Wanneer een kind schade veroorzaakt, ontstaat vaak direct discussie. Is het kind zelf aansprakelijk? Moeten de ouders betalen? En hoe zit het als de schade ontstaat op school, tijdens het sporten of in het verkeer? Juist omdat het om minderjarigen gaat, gelden in het aansprakelijkheidsrecht bijzondere regels. De uitkomst hangt daarom niet alleen af van wat er precies is gebeurd, maar ook van de leeftijd van het kind en de omstandigheden van het geval.

De hoofdregel bij schade door kinderen

In het aansprakelijkheidsrecht geldt als uitgangspunt dat degene die een onrechtmatige daad pleegt en daardoor schade veroorzaakt, die schade moet vergoeden. Bij kinderen ligt dat anders. De wet houdt er rekening mee dat jonge kinderen hun gedrag en de gevolgen daarvan nog niet altijd goed kunnen overzien. Daarom bevat de wet een bijzondere regeling voor aansprakelijkheid van ouders en verzorgers. Die regeling maakt een belangrijk onderscheid tussen kinderen jonger dan veertien jaar, kinderen van veertien en vijftien jaar en minderjarigen van zestien jaar en ouder. Dat onderscheid is in de praktijk vaak beslissend.

Kind jonger dan 14 jaar: ouders in beginsel aansprakelijk

Als een kind jonger is dan veertien jaar en schade veroorzaakt door een onrechtmatige gedraging, zijn de ouders of verzorgers in beginsel aansprakelijk. Dat is een strenge regeling. De benadeelde hoeft in dat geval niet eerst te bewijzen dat de ouders zelf iets verkeerd hebben gedaan. De wet legt het risico in beginsel bij de ouders.

Dat betekent dat ouders bijvoorbeeld aansprakelijk kunnen zijn als een jong kind een ruit vernielt, schade veroorzaakt aan een auto, iemand verwondt tijdens het spelen of op een andere manier schade toebrengt aan een ander. De gedachte daarachter is dat jonge kinderen nog niet volledig verantwoordelijk kunnen worden gehouden voor hun handelen en dat de benadeelde niet met de schade mag blijven zitten.

Voor de praktijk is dit een belangrijk uitgangspunt. Wie schade lijdt door toedoen van een kind onder de veertien, moet meestal niet alleen naar het kind kijken, maar juist naar de aansprakelijkheid van de ouders.

Kind van 14 of 15 jaar: ouders niet altijd automatisch aansprakelijk

Bij kinderen van veertien en vijftien jaar ligt het juridisch genuanceerder. Ook in die leeftijdscategorie kunnen ouders aansprakelijk zijn, maar daar bestaat meer ruimte voor verweer. De wet gaat er namelijk vanuit dat een kind van die leeftijd meer eigen inzicht en verantwoordelijkheid heeft dan een jonger kind.

Ouders kunnen in zo’n geval onder omstandigheden aan aansprakelijkheid ontkomen als zij aannemelijk maken dat hun niet kan worden verweten dat zij het gedrag van hun kind niet hebben verhinderd. In de praktijk draait het dan vaak om vragen als: hadden de ouders rekening moeten houden met dit gedrag, waren er eerdere incidenten, hadden zij meer toezicht moeten houden en was de schade voorzienbaar? Juist bij deze leeftijdsgroep hangt veel af van de concrete feiten. Niet ieder incident leidt automatisch tot aansprakelijkheid van de ouders, maar een geslaagd verweer is ook zeker niet vanzelfsprekend.

Vanaf 16 jaar: het kind is in beginsel zelf aansprakelijk

Vanaf zestien jaar geldt in beginsel het gewone aansprakelijkheidsrecht. Dat betekent dat het kind zelf aansprakelijk kan zijn voor de schade die het veroorzaakt. De bijzondere wettelijke regeling die ouders in beeld brengt vanwege de minderjarigheid van het kind, speelt dan veel minder of niet meer.

Dat betekent overigens niet dat ouders in het geheel nooit meer een rol kunnen spelen. Wel verschuift het juridische uitgangspunt vanaf zestien jaar naar de eigen aansprakelijkheid van de jongere zelf. In de praktijk wordt dan ook gekeken naar de feitelijke toedracht, de financiële verhaalsmogelijkheden en de vraag of er een aansprakelijkheidsverzekering is.

Hoe zit het als de schade ontstaat op school?

Veel mensen denken dat de school automatisch aansprakelijk is als een kind onder schooltijd schade veroorzaakt. Dat is niet juist. Het enkele feit dat een incident op school plaatsvindt, betekent nog niet dat de school ook juridisch aansprakelijk is.

De vraag is dan of de school, leerkracht of toezichthouder is tekortgeschoten in toezicht, organisatie of veiligheid. Soms ligt de aansprakelijkheid nog steeds primair bij het kind of de ouders. In andere gevallen kan juist de school aansprakelijk zijn, bijvoorbeeld als onvoldoende toezicht is gehouden, als bekende risico’s zijn genegeerd of als een gevaarlijke situatie had moeten worden voorkomen.

Daarom moet bij schade op school altijd zorgvuldig worden gekeken naar de precieze omstandigheden van het incident. Wie was aanwezig, wat was bekend, welke instructies waren gegeven en had de schade kunnen worden voorkomen? Op dat punt kan ook onze blog over een ongeval tijdens gymles relevant zijn.

Schade tijdens sport en spel

Bij kinderen die spelen of sporten geldt dat niet iedere botsing, duw of ongelukkige actie tot aansprakelijkheid leidt. Binnen sport- en spelsituaties wordt een zekere mate van onvoorzichtigheid of impulsief gedrag eerder aanvaard dan daarbuiten. Dat geldt bij kinderen vaak nog sterker dan bij volwassenen.

Dat betekent echter niet dat alles is toegestaan. Als sprake is van opzettelijk gevaarlijk gedrag, evident roekeloos handelen of gedrag dat duidelijk buiten de normale spel- of sportsituatie valt, kan wel degelijk aansprakelijkheid ontstaan. Ook dan blijven leeftijd, context en voorzienbaarheid van de schade van groot belang.

Schade door een kind in het verkeer

Ook in het verkeer kunnen kinderen schade veroorzaken, bijvoorbeeld als fietser, voetganger of bestuurder van een voertuig. Tegelijk gelden in het verkeersrecht soms juist bijzondere beschermingsregels voor jonge slachtoffers. Daardoor lopen aansprakelijkheidsvragen rond kinderen en verkeer in de praktijk regelmatig door elkaar.

Het is daarom belangrijk scherp te onderscheiden tussen de vraag wie de schade heeft veroorzaakt en de vraag wie de schade juridisch moet dragen. Meer daarover leest u ook in onze blog over wie er aansprakelijk is tijdens een verkeersongeval.

Speelt de verzekering een rol?

In veel gevallen wordt schade door kinderen gemeld bij de particuliere aansprakelijkheidsverzekering voor particulieren, de AVP. Dat is praktisch van belang, maar juridisch moet eerst worden vastgesteld of daadwerkelijk sprake is van aansprakelijkheid. De verzekering beantwoordt namelijk de dekkingsvraag, niet de aansprakelijkheidsvraag.

Dat onderscheid is belangrijk. Het feit dat een verzekeraar dekking weigert, betekent niet automatisch dat er geen aansprakelijkheid bestaat. Andersom geldt ook dat het bestaan van een verzekering niet automatisch betekent dat een claim juridisch terecht is. Eerst moet worden vastgesteld of de schade op grond van de wet kan worden verhaald.

Wat moet u doen als een kind schade heeft veroorzaakt?

Wie schade heeft geleden door een kind, doet er goed aan om de feiten direct vast te leggen. De leeftijd van het kind is essentieel, maar ook de toedracht van het incident, verklaringen van getuigen, foto’s, camerabeelden, correspondentie en een goede onderbouwing van de schade zijn van belang. In letselschadezaken geldt daarnaast dat ook medische informatie en een duidelijke beschrijving van klachten en beperkingen nodig zijn.

Voor ouders die worden aangesproken geldt hetzelfde. Ook dan is het belangrijk om snel vast te leggen wat er precies is gebeurd, of wel sprake was van een onrechtmatige gedraging, hoe het met het causaal verband zit en of de schade wel voldoende is onderbouwd. Juist in aansprakelijkheidszaken draait het niet alleen om de vraag wie iets heeft gedaan, maar ook om de vraag of de schade juridisch aan die gedraging kan worden toegerekend. Meer daarover leest u in onze blog over causaal verband bij schade.

Conclusie

De vraag of ouders aansprakelijk zijn voor schade door hun kind is dus niet in algemene zin te beantwoorden. Bij kinderen jonger dan veertien jaar zijn ouders in beginsel snel aansprakelijk. Bij kinderen van veertien en vijftien jaar wordt de beoordeling genuanceerder en hangt veel af van de concrete omstandigheden. Vanaf zestien jaar ligt de eigen aansprakelijkheid van het kind meer voor de hand.

Daarnaast kunnen ook andere partijen een rol spelen, zoals een school, sportvereniging of verzekeraar. Daarom is het verstandig om een zaak over schade door een kind juridisch scherp te laten beoordelen. Alleen dan wordt duidelijk tegen wie de schade het beste kan worden verhaald, welke verweren relevant zijn en hoe de schade moet worden onderbouwd.

Heeft u schade geleden door een kind, of bent u als ouder aansprakelijk gesteld voor schade die uw kind zou hebben veroorzaakt? Vittoria Law beoordeelt uw zaak scherp op aansprakelijkheid, causaliteit en schade, en adviseert u over de beste aanpak richting wederpartij of verzekeraar.

Neem contact op.