Wanneer heb ik recht op shockschade of affectieschade?

Tim Warnsinck • 6 april 2026

Shockschade en affectieschade zijn niet hetzelfde. In dit artikel leest u wanneer naasten of nabestaanden daarvoor schadevergoeding kunnen vorderen.

Shockschade en affectieschade worden in de praktijk vaak door elkaar gehaald. Dat is begrijpelijk, omdat beide zien op immateriële schade van anderen dan het directe slachtoffer. Juridisch gaat het echter om twee verschillende figuren, met een andere grondslag, andere voorwaarden en vaak ook een andere bewijspositie.


Wat is affectieschade?


Affectieschade is de vergoeding voor het verdriet van naasten en nabestaanden doordat een dierbare overlijdt of ernstig en blijvend letsel oploopt. Sinds 1 januari 2019 is affectieschade wettelijk geregeld. De wet omschrijft ook wie daarvoor in aanmerking komen. Het gaat dus niet om een open categorie van iedereen die zich geraakt voelt, maar om een afgebakende kring van gerechtigden. Lees hier meer over affectieschade en de hoogte van bedragen.


Wat is shockschade?


Shockschade is iets anders. Daarbij gaat het om geestelijk letsel dat ontstaat doordat iemand een schokkende gebeurtenis direct waarneemt of onmiddellijk wordt geconfronteerd met de ernstige gevolgen daarvan. De grondslag ligt dus niet alleen in verdriet om wat een ander is overkomen, maar in de eigen psychische beschadiging door die confrontatie. Daardoor zijn de eisen ook anders dan bij affectieschade.


Waarom is het verschil belangrijk?


Omdat de juridische beoordeling anders verloopt. Bij affectieschade ligt de nadruk op de relatie met het slachtoffer en de wettelijke kring van gerechtigden. Bij shockschade ligt de nadruk veel meer op de aard van de confrontatie en de psychische gevolgen voor de benadeelde zelf. In sommige zaken kunnen beide figuren naast elkaar spelen, maar dat hoeft niet. Juist daarom is een precieze kwalificatie belangrijk.


Hoe werkt dit in de praktijk?


In de praktijk lopen deze onderwerpen vaak mee in dossiers met overlijden, ernstig letsel of geweldsdelicten. Daar sluit dit onderwerp direct aan op Wat zijn mijn rechten als nabestaande in een strafzaak? en op Welke schade kan worden vergoed als iemand overlijdt door een ongeval of fout? Wie in een strafzaak een eigen positie wil innemen, moet bovendien goed kijken welke grondslag voor de schadevordering precies wordt gekozen.


Waarom is bewijs hier zo belangrijk?


Omdat niet voldoende is dat een gebeurtenis schokkend of verdrietig was. De feitelijke context, de relatie tot het slachtoffer, de aard van de confrontatie en de medische of psychische gevolgen kunnen beslissend zijn. Zeker bij shockschade is goede onderbouwing dus onmisbaar.


Tot slot


Shockschade en affectieschade lijken op elkaar, maar zijn juridisch niet uitwisselbaar. Juist daarom moet goed worden beoordeeld welke schadevorm in uw situatie werkelijk aan de orde is en hoe die het best wordt onderbouwd.


Shockschade of affectieschade laten beoordelen? Vittoria Law helpt u graag bij de beoordeling of u als naaste of nabestaande recht heeft op shockschade of affectieschade. Vraag advies aan.

door Tim Warnsinck 6 april 2026
Wat is verlies van arbeidsvermogen? Lees hoe inkomensschade na letsel wordt berekend en waarom arbeidsongeschiktheid niet hetzelfde is als invaliditeit.
door Tim Warnsinck 6 april 2026
Wanneer heeft u recht op smartengeld en hoe wordt de hoogte bepaald? Lees welke factoren de rechter meeweegt, inclusief de Rotterdamse Schaal.
door Tim Warnsinck 6 april 2026
Hoe wordt letselschade van kinderen en jongeren begroot? Lees waarom toekomstschade, opleiding en ontwikkelkansen centraal staan.
door Tim Warnsinck 6 april 2026
Welke schade kunnen nabestaanden vorderen na overlijden door een ongeval of fout? Lees meer over levensonderhoud, begrafeniskosten en affectieschade.
door Tim Warnsinck 6 april 2026
Wat is verplaatste schade? Lees wanneer ouders, partners of andere derden zelf schadevergoeding kunnen vorderen voor kosten die zij voor het slachtoffer maakten.
door Tim Warnsinck 6 april 2026
Wat is verlies van zelfwerkzaamheid? Lees wanneer u schadevergoeding kunt krijgen voor uitgevallen klussen in huis, tuin en onderhoud.
door Tim Warnsinck 6 april 2026
Heeft u na letsel recht op vergoeding van huishoudelijke hulp? Lees wanneer hulp van derden, ook van familie, voor vergoeding in aanmerking komt.
door Tim Warnsinck 5 april 2026
Wat zijn uw rechten als nabestaande in een strafzaak? Lees meer over informatie, spreekrecht, schadevergoeding en procespositie.
door Tim Warnsinck 5 april 2026
Kan een slachtoffer processtukken inzien of zelf stukken toevoegen? Lees hoe art. 51b Sv werkt en waar de grenzen liggen.
door Tim Warnsinck 5 april 2026
Wanneer is na een strafzaak alsnog een civiele procedure nodig? Lees wanneer de strafzaak onvoldoende ruimte biedt voor uw schadeclaim.