Smartengeld is de vergoeding van immateriële schade. Het gaat dan om pijn, verdriet, angst, verlies van levensvreugde, blijvende beperkingen, schaamte, onzekerheid en andere niet rechtstreeks in geld meetbare gevolgen van letsel of persoonsaantasting. Veel slachtoffers denken dat smartengeld vooral symbolisch is. Dat is niet juist. Juist bij ernstig of blijvend letsel vormt smartengeld een wezenlijk onderdeel van de totale schadevergoeding.

Wanneer bestaat recht op smartengeld?

Recht op smartengeld bestaat niet in iedere zaak automatisch. Er moet een juridische grondslag zijn voor vergoeding van immateriële schade. In de praktijk komt dat vooral in beeld bij lichamelijk letsel, geestelijk letsel, aantasting in de persoon op andere wijze en in bepaalde gevallen van ernstige normschending. Smartengeld staat dus naast materiële schade zoals inkomensverlies of medische kosten. Het is een zelfstandige schadepost met een eigen afwegingskader.

Hoe bepaalt de rechter de hoogte?

Er is geen vaste rekensom. De literatuur noemt een reeks factoren die voor de begroting van smartengeld van belang zijn. Daarbij horen onder meer de aard en ernst van het letsel, de duur en intensiteit van de pijn, de medische behandelingen, de mate van blijvende invaliditeit, de psychische gevolgen, de leeftijd van het slachtoffer, de invloed op werk en privéleven en de manier waarop het herstel verloopt. Ook de aard van de aansprakelijkheid en de ernst van het verwijt kunnen in de praktijk meespelen.

Wat is de Rotterdamse Schaal?

Sinds september 2025 is er de Rotterdamse Schaal: een door onderzoekers van de Erasmus Universiteit Rotterdam ontwikkelde ordening van smartengeldbedragen bij letsel en andere persoonsaantastingen. De schaal is bedoeld om de rechtspraktijk meer houvast, consistentie en inzichtelijkheid te geven. Zij werkt met categorieën en bandbreedtes per soort letsel of persoonsaantasting. Vanaf 1 januari 2026 hanteert de Rechtspraak daarnaast aanbevelingen voor de begroting van smartengeld als aanvulling op deze schaal. Die aanbevelingen gaan onder meer over meervoudig letsel, leeftijd en verwijtbaarheid. Je leest hier meer over de Rotterdamse Schaal.

Betekent dat dat de uitkomst nu vaststaat?

Nee. De Rotterdamse Schaal is geen tarieflijst die de rechter mechanisch toepast. De schaal biedt vooral een vertrekpunt en een ordenend kader. De officiële aanbevelingen benadrukken juist dat de grenzen van de bandbreedtes kunnen worden overschreden als de omstandigheden van het geval daartoe aanleiding geven. De persoon van het slachtoffer en de concrete impact van het letsel blijven dus essentieel. Wie smartengeld vordert, moet daarom nog steeds goed onderbouwen wat het letsel in het echte leven heeft veranderd.

Waarom is goede onderbouwing zo belangrijk?

Omdat smartengeld in de praktijk vaak te laag wordt ingestoken als alleen het medisch dossier wordt overgelegd. De rechter kijkt niet alleen naar de diagnose, maar ook naar de gevolgen. Hoe ziet het dagelijks leven er nu uit? Welke activiteiten zijn weggevallen? Welke psychische of sociale gevolgen zijn er? Welke behandelingen zijn ondergaan? Hoe lang duurt het herstel? Juist die concrete inkleuring bepaalt vaak of een zaak onderin, middenin of juist bovenin een bandbreedte uitkomt. Dat sluit inhoudelijk aan op Hoe vraag ik schadevergoeding aan als slachtoffer van een ongeval of misdrijf? en Wanneer krijg je schadevergoeding bij een onrechtmatige daad?

Hoe verhoudt smartengeld zich tot shock- en affectieschade?

Bij overlijden of ernstig letsel van een naaste kunnen daarnaast affectieschade en soms shockschade in beeld komen. Dat zijn geen varianten van gewoon smartengeld voor het slachtoffer zelf, maar aparte immateriële schadevormen voor naasten en nabestaanden. Voor dat onderscheid leest u ook Wanneer heb ik recht op shockschade of affectieschade?

Tot slot

Smartengeld is geen vrijblijvende bijpost. Het is de juridische erkenning van niet-financiële schade. De Rotterdamse Schaal geeft daar sinds 2025 meer structuur aan, maar het blijft mensenwerk: de concrete gevolgen van het letsel blijven beslissend voor een billijke vergoeding.

Smartengeld laten beoordelen? Vittoria Law helpt u graag bij de beoordeling en onderbouwing van een vordering tot smartengeld, inclusief de positionering binnen de Rotterdamse Schaal. Neem contact op.