De werkgever moet werknemers instrueren over risico’s die hun gezondheid en veiligheid kunnen bedreigen. Daarmee is de zaak echter niet klaar. De literatuur is op dit punt streng: uit art. 7:658 BW en art. 8 Arbowet volgt niet alleen een instructieplicht, maar ook een plicht tot toezicht op naleving. Losse waarschuwingen of een algemeen handboek zijn dus lang niet altijd voldoende.

Waarom zijn instructies alleen niet genoeg?

Omdat de rechtspraak er rekening mee houdt dat werknemers in de dagelijkse omgang met gevaarlijke situaties onoplettend kunnen worden. Juist daarom mag de werkgever niet volstaan met één waarschuwing of een map in de kantine. Instructies moeten helder, begrijpelijk, effectief en waar nodig herhaald zijn. Bovendien moet de werkgever zich ervan vergewissen dat werknemers de instructie ook echt hebben gehoord en begrepen.

Hoe ver gaat de toezichtplicht?

De literatuur laat zien dat toezicht toegesneden moet zijn op de omstandigheden van het geval. Hoe gevaarlijker het werk, hoe intensiever het toezicht dat redelijkerwijs mag worden verwacht. Ook speelt mee of gegeven instructies in de praktijk worden genegeerd of uitgehold. In zulke gevallen verliest een instructie haar betekenis, en komt het gebrek aan toezicht centraal te staan.

Zijn er uitzonderingen?

Ja, maar beperkt. In de rechtspraak worden wel uitzonderingen genoemd voor zeer eenvoudige en ongevaarlijke klusjes of voor risico’s van algemene bekendheid. Tegelijk laat de literatuur zien dat de rechter ook bij ogenschijnlijk eenvoudige risico’s nog steeds hoge eisen kan stellen als het werk reëel gevaar oplevert. De grens ligt dus niet snel bij “dat wist iedereen toch wel”.

Waarom is dit in procedures zo belangrijk?

Omdat juist op dit punt vaak wordt beslist wie wat moet uitleggen en bewijzen. Werkgevers die niet concreet kunnen aangeven wie instructies gaf, wanneer dat gebeurde, hoe vaak dat is herhaald en hoe werd gecontroleerd op naleving, komen bewijsrechtelijk snel in de knel. Daarom hangt deze blog ook direct samen met Wat moet een werknemer bewijzen na een arbeidsongeval?

Tot slot

Instructie zonder toezicht is vaak onvoldoende. Werkgevers moeten niet alleen vertellen hoe veilig gewerkt moet worden, maar ook organiseren dat dit in de praktijk werkelijk gebeurt.

Ontbraken instructies of was er geen toezicht? Vittoria Law beoordeelt graag of uw werkgever met te algemene waarschuwingen heeft volstaan of onvoldoende toezicht hield op veilig werken. Vraag advies aan.