Een veelgemaakte fout in zaken over ongevallen op de openbare weg is de gedachte dat ieder risico automatisch voor rekening van de wegbeheerder komt. De rechtspraak laat juist zien dat weggebruikers ook zelf een verantwoordelijkheid dragen. Wegen hoeven niet vrij te zijn van ieder denkbaar risico en van een normaal oplettende weggebruiker mag worden verlangd dat hij zijn gedrag aanpast aan de omstandigheden.

Voor het algemene kader over de aansprakelijkheid van de gemeente of andere wegbeheerder verwijs ik naar dit overzicht over de gebrekkige weg.

Waar moet een weggebruiker rekening mee houden?

Wanneer een stoeptegel of fietspad juridisch als gebrekkig geldt

Een weggebruiker moet er rekening mee houden dat wegen niet altijd in perfecte staat verkeren. Dat geldt voor de gelijkmatigheid van het wegdek, de stroefheid, plasvorming, plaatselijke hoogteverschillen en andere onvolkomenheden die in het verkeer niet uitzonderlijk zijn. In verschillende uitspraken werd daarom geen aansprakelijkheid aangenomen, juist omdat van de betrokken weggebruiker meer oplettendheid mocht worden verwacht. Dat gold bijvoorbeeld in situaties waarin de toestand van de weg goed zichtbaar was, waarin het gevaar niet bijzonder of onverwacht was, of waarin de gebruiker bekend was met de locatie.

Met welk gedrag moet wegbeheerder rekening houden?

Daarmee samen hangt de vraag met welk gedrag de wegbeheerder rekening moet houden. De wegbeheerder moet niet alleen uitgaan van ideale verkeersdeelnemers, maar ook van het feit dat mensen niet altijd optimaal opletten. Die verplichting gaat echter niet onbeperkt ver. Wie zich evident roekeloos gedraagt, een voor de hand liggend risico negeert of een weg gebruikt op een wijze waarvoor die zichtbaar ongeschikt is, kan de gevolgen daarvan niet zonder meer afwentelen op de overheid. De rechtspraak maakt dus een onderscheid tussen gewone menselijke onoplettendheid, waarmee de wegbeheerder rekening moet houden, en gedrag dat zo onvoorzichtig is dat het buiten de verantwoordelijkheid van de wegbeheerder valt.

Dat onderscheid is in de praktijk van groot belang. Een fietser die met normale snelheid rijdt en wordt verrast door een slecht zichtbaar gebrek staat juridisch heel anders dan iemand die ter plaatse bekend is, hard rijdt en een duidelijk waarneembaar gevaar negeert. Ook een automobilist die een kennelijk ongeschikte weg met een zwaar voertuig gebruikt, zal minder snel met succes een aansprakelijkheidsvordering kunnen instellen. Hetzelfde geldt wanneer de verkeerssituatie zodanig duidelijk was dat zelfs een minder oplettende weggebruiker had moeten begrijpen dat extra voorzichtigheid geboden was.

Elke situatie is uniek

De betekenis van waarschuwingen, bebording en CROW-richtlijnen

Dat betekent niet dat slachtoffers snel met lege handen staan. Het betekent wel dat elke zaak inhoudelijk moet worden opgebouwd. De vraag is steeds: was dit gevaar zo normaal, zichtbaar of voorzienbaar dat de weggebruiker zich daarop had moeten instellen? Of was juist sprake van een verkeerssituatie die de wegbeheerder had moeten onderkennen en beveiligen? Pas na beantwoording van die vraag ontstaat zicht op de kans van slagen van een claim.

Voor de bewijsvoering is daarom niet alleen de toestand van de weg van belang, maar ook het gebruik dat van de weg werd gemaakt. Snelheid, zicht, bekendheid met de plek, weersomstandigheden, markeringen en verkeersborden spelen allemaal mee. In procedures over letselschade door een gebrekkige weg wordt de discussie daardoor vaak net zozeer gevoerd over het gedrag van het slachtoffer als over het gebrek zelf.

Wie een ongeval op de openbare weg meemaakt, moet dus weten dat aansprakelijkheid niet alleen wordt bepaald door de toestand van het wegdek, maar ook door de vraag wat in redelijkheid van de weggebruiker mocht worden verwacht. Juist in dat spanningsveld ligt het juridische hart van deze zaken.

Neem contact op!

Heeft de verzekeraar of gemeente aangevoerd dat u zelf onvoldoende heeft opgelet? Vittoria Law beoordeelt of dat verweer juridisch standhoudt.

Lees verder: Wanneer is de gemeente aansprakelijk voor een gebrekkige weg? en De rol van waarschuwing, bebordingen en CROW-richtlijnen.