Wanneer iemand ten val komt door een gat in het fietspad, een verzakking in het trottoir of een gevaarlijke weginrichting, wordt al snel gedacht dat de gemeente aansprakelijk is. Juridisch ligt dat genuanceerder. Niet ieder ongeval op de openbare weg betekent dat sprake is van aansprakelijkheid. De centrale vraag is of de weg of de weginrichting in de gegeven omstandigheden voldeed aan de eisen die daaraan mochten worden gesteld.

Risico-aansprakelijkheid gebrekkige opstal

De wettelijke basis ligt vaak in artikel 6:174 BW. Dat artikel regelt de risicoaansprakelijkheid van de bezitter van een opstal, waaronder ook openbare wegen kunnen vallen. Voor aansprakelijkheid is vereist dat sprake is van een gebrekkige opstal, dat die opstal daardoor gevaar voor personen of zaken oplevert en dat dat gevaar zich heeft verwezenlijkt. Daarmee is meteen duidelijk dat niet iedere oneffenheid of ieder risico op de weg automatisch een juridisch gebrek vormt. Het enkele feit dat een weg gevaar oplevert, is nog niet genoeg. Het gaat om de vraag of de weg, gelet op alle omstandigheden van het geval, niet voldoet aan de eisen die men daaraan mocht stellen.

Wanneer een gat in het fietspad of een verzakte stoeptegel juridisch een gebrek oplevert

Factoren die van belang zijn

Bij die beoordeling spelen meerdere factoren een rol. Van belang zijn onder meer de aard van de weg, de functie van de weg, het te verwachten gebruik, de verkeersdrukte, de zicht- en weersomstandigheden en de vraag hoe groot de kans op verwezenlijking van het gevaar was. Ook wordt gekeken naar de mogelijkheid om relatief eenvoudige veiligheidsmaatregelen te nemen en naar de vraag of het gevaar objectief kenbaar was. Dat sluit aan bij de bekende gezichtspunten uit het Wilnis-arrest van de Hoge Raad, waarin de beoordeling van gebrekkigheid nadrukkelijk is ingekaderd. In zaken tegen overheden weegt daarnaast mee dat een overheid een zekere beleidsvrijheid heeft en niet onbeperkt over middelen beschikt, al mag een gemeente zich niet zonder serieuze onderbouwing verschuilen achter een algemeen beroep op gebrek aan budget.

De rol van de eigen oplettendheid van de weggebruiker

Dat betekent in de praktijk dat een klein hoogteverschil, enkele verzakte tegels of een onvolkomenheid in de weg niet zonder meer tot aansprakelijkheid leiden. De rechtspraak laat zien dat relatief beperkte afwijkingen soms worden beschouwd als normale imperfecties waarmee weggebruikers rekening moeten houden. Anders kan het liggen als sprake is van duidelijke en gevaarlijke hoogteverschillen, ernstige verzakkingen, structurele onveiligheid of situaties waarin eenvoudige maatregelen mogelijk waren maar achterwege zijn gebleven. Vooral wanneer bekend is dat op een bepaalde plek vaker vergelijkbare ongevallen gebeuren, neemt de kans toe dat een wegbeheerder maatregelen had moeten treffen.

Wat moet je doen bij een ongeval?

De rol van waarschuwingen, bebording en CROW-richtlijnen

Voor slachtoffers is daarom vooral van belang dat niet alleen het ongeval zelf wordt vastgelegd, maar ook de precieze toestand van de weg. Foto’s direct na het ongeval, verklaringen van getuigen, informatie over eerdere meldingen of eerdere ongevallen en gegevens over onderhoud of inspectie kunnen doorslaggevend zijn. Zonder die onderbouwing blijft een claim vaak steken in de algemene stelling dat de weg “gevaarlijk” was, terwijl juist juridisch moet worden aangetoond waarom die situatie in de concrete omstandigheden beneden het aanvaardbare niveau lag.

Gladheid, olie en voorwerpen op de weg vallen niet altijd onder artikel 6:174 BW

De conclusie is dus dat de gemeente of andere wegbeheerder zeker aansprakelijk kán zijn voor schade door een gebrekkige weg, maar dat dit afhangt van een nauwkeurige juridische toets. Juist omdat het geen automatisme is, loont het om een zaak vroeg scherp te analyseren. In aansprakelijkheidskwesties rond openbare wegen gaat het uiteindelijk niet om de vraag of het slachtoffer is gevallen, maar om de vraag of de wegbeheerder in juridisch relevante zin tekort is geschoten in de veiligheid die van de weg mocht worden verwacht.

Neem contact op!

Bent u gevallen door een slechte weg, losliggende tegel of gevaarlijke verkeerssituatie? Vittoria Law beoordeelt of de wegbeheerder aansprakelijk is en welke schade kan worden verhaald.

Verder lezen: Bij deelvragen over een gat in het fietspad, een verzakte stoeptegel, eigen schuld van de weggebruiker, waarschuwingen en CROW-richtlijnen of gladheid en voorwerpen op de weg, verwijs ik ook naar de afzonderlijke verdiepende artikelen op deze website.