Online bedreiging en verspreide intieme beelden: wat kunt u doen?

In het kort. Bedreigen via berichten en het verspreiden van intieme beelden zijn allebei strafbaar, en allebei leveren zij een vordering op die u in de strafzaak kunt indienen. Twee dingen bepalen de uitkomst: hoe snel u het bewijs veiligstelt voordat het wordt gewist, en of u naast de strafzaak ook de civiele weg bewandelt om de beelden offline te krijgen. Op dat laatste heeft de strafrechter weinig grip; de kortgedingrechter wel. Snelheid is hier belangrijker dan bij welke andere zaak ook.

Wat er strafbaar is

Bedreiging met geweld, met een misdrijf tegen het leven of met de andere in artikel 285 Sr genoemde feiten is strafbaar, ongeacht het medium: een dreigbericht via WhatsApp of Instagram valt er even goed onder als een brief. Wordt u stelselmatig lastiggevallen, gevolgd of bestookt met berichten, dan gaat het om belaging (artikel 285b Sr). Onware beschuldigingen die in het openbaar worden verspreid, kunnen smaad of laster opleveren (artikelen 261 en 262 Sr).

Voor intieme beelden geldt sinds 1 juli 2024 een nieuwe bepaling. Artikel 139h Sr, waaronder deze feiten sinds 2020 vielen, is met de Wet seksuele misdrijven vervallen; de strafbaarstelling staat nu in artikel 254ba Sr. Dat artikel treft twee gedragingen. In het eerste lid het opzettelijk en wederrechtelijk vervaardigen van een visuele weergave van seksuele aard van een ander, en het bezit daarvan door wie weet of redelijkerwijs moet vermoeden dat het beeld zo is verkregen. In het tweede lid het openbaar maken van zo'n heimelijk gemaakt beeld, en — ruimer, en voor de praktijk het belangrijkst — het openbaar maken van een beeld van seksuele aard van een ander terwijl de dader weet dat die openbaarmaking nadelig voor die persoon kan zijn. Dat laatste treft precies de situatie waarin beelden ooit vrijwillig zijn gedeeld en later worden rondgestuurd.

Bewijs veiligstellen

Digitaal bewijs verdwijnt snel, soms omdat de dader het wist, soms omdat het platform het verwijdert. Maak van elk bericht een schermafbeelding waarop het account, de datum en de tijd zichtbaar zijn, en bewaar daarnaast de oorspronkelijke berichten in de app zelf; een exportbestand van een gesprek is sterker bewijs dan een losse afbeelding. Noteer bij verspreide beelden waar u ze bent tegengekomen, met de volledige webadressen, en leg vast wie u erop heeft geattendeerd. Verwijder zelf niets voordat het is vastgelegd, hoe begrijpelijk die neiging ook is.

De beelden offline krijgen

De strafzaak levert een veroordeling en een schadevergoeding op, maar geen snelle verwijdering. Daarvoor zijn twee wegen. Platforms en zoekmachines zijn op grond van de Algemene verordening gegevensbescherming gehouden om persoonsgegevens op verzoek te verwijderen; voor intieme beelden die zonder toestemming zijn geplaatst, honoreren de grote partijen zo'n verzoek doorgaans. Werkt dat niet, dan kan in kort geding op grond van artikel 6:162 BW een verbod op verdere verspreiding en een gebod tot verwijdering worden gevorderd, versterkt met een dwangsom — tegen de verspreider, en zo nodig tegen de partij die het beeld host.

Welke schade u kunt vorderen

Materieel gaat het om de kosten van psychologische hulp, gemist inkomen door uitval, kosten van beveiliging of van een nieuw telefoonnummer, en de kosten van verwijdering. Immaterieel gaat het om smartengeld op grond van artikel 6:106 BW voor angst, schaamte, verlies van levensvreugde en de aantasting van uw goede naam. Bij verspreide beelden weegt zwaar dat het slachtoffer nooit zeker weet waar het materiaal nog staat; die blijvende onzekerheid is een zelfstandige factor in de begroting. De vordering dient u in als benadeelde partij in de strafzaak, of, als er geen verdachte in beeld is, bij de civiele rechter.

Wat u van de betaling kunt verwachten

Wijst de rechter de vordering toe met een schadevergoedingsmaatregel, dan int het Centraal Justitieel Incassobureau. Betaalt de veroordeelde acht maanden na het onherroepelijke vonnis niet, dan keert de Staat het openstaande bedrag uit (artikel 6:4:2, zevende lid, Sv). Bij een veroordeling wegens artikel 254ba Sr geldt daarbij geen maximum, omdat de zedenmisdrijven onder de uitzondering van artikel 4:14 van het Besluit tenuitvoerlegging strafrechtelijke beslissingen vallen. Gaat het uitsluitend om bedreiging op grond van artikel 285 Sr, dan keert de Staat ten hoogste 5.000 euro uit. Dat verschil is een reden om bij de aangifte niet te snel één etiket op de zaak te laten plakken.

Wat de bijstand kost

Gaat het om een seksueel misdrijf, dan verstrekt de Raad voor Rechtsbijstand een toevoeging op grond van artikel 44, vierde lid, van de Wet op de rechtsbijstand: geen inkomenstoets en geen eigen bijdrage. Bij bedreiging zonder seksuele component geldt die regeling niet; dan bespreken wij vooraf wat het kost, en of een rechtsbijstandverzekering dekking biedt. In beide gevallen weet u van tevoren waar u aan toe bent.

Wat wij voor u doen

Wij zetten het bewijs vast voordat het verdwijnt, sommeren de verspreider en zo nodig het platform, en starten waar dat moet een kort geding om verdere verspreiding te laten verbieden. Daarnaast begeleiden wij de aangifte, bewaken wij de voortgang bij het Openbaar Ministerie en stellen wij de schadevordering op. Bij deze zaken telt discretie: wij houden de kring van betrokkenen zo klein mogelijk en overleggen vooraf welke stukken waar terechtkomen.

Neem contact op

Bent u bedreigd of zijn er beelden van u verspreid, wacht dan niet af. Een eerste gesprek is vertrouwelijk, kosteloos en verplicht u tot niets. Telefoon 035 - 203 11 62 of e-mail info@vittorialaw.nl. U hoort binnen één werkdag van ons.

Veelgestelde vragen

Kan ik ook iets doen als de dader anoniem is?

Ja. Het account is vaak te herleiden, en het Openbaar Ministerie kan gegevens vorderen bij het platform. Lees verder.

Wat als de politie mijn aangifte niet serieus neemt?

De politie is verplicht uw aangifte op te nemen; tegen een sepot staat beklag open. Lees verder.

Wat gebeurt er met mijn gegevens en privacy?

Uw adres hoeft niet in het dossier, en de zitting kan onder omstandigheden achter gesloten deuren. Lees verder.

Hoeveel smartengeld kan ik verwachten?

Dat hangt af van de ernst en de duur van de gevolgen en van wat rechters in vergelijkbare zaken toekennen. Lees verder.

Welke rechten heb ik als slachtoffer?

Naast de schadevordering heeft u recht op informatie, inzage, bijstand, bescherming en spreekrecht. Lees verder.

Wat als de dader niets te betalen heeft?

Dan blijven de voorschotregeling en soms het Schadefonds over. Lees verder.