Huiselijk geweld: bescherming, aangifte en schadevergoeding

In het kort. Bij geweld door een partner, ex-partner of familielid lopen twee vragen door elkaar: hoe wordt u op korte termijn veilig, en hoe verhaalt u de schade. Voor het eerste bestaat het huisverbod, dat de burgemeester binnen een dag kan opleggen, en het contactverbod dat aan een verdachte kan worden opgelegd. Voor het tweede geldt dezelfde weg als bij ander geweld: voeging als benadeelde partij in de strafzaak, en bij ernstig letsel het Schadefonds Geweldsmisdrijven.

Wat er strafbaar is

Huiselijk geweld is geen zelfstandig delict maar een verzamelnaam. Fysiek geweld valt onder mishandeling (artikelen 300 tot en met 303 Sr), en artikel 304 Sr verhoogt het strafmaximum met een derde wanneer het feit wordt begaan tegen een echtgenoot, levensgezel, ouder of kind. Dreigen met geweld is strafbaar op grond van artikel 285 Sr, iemand met geweld of bedreiging dwingen iets te doen of te dulden op grond van artikel 284 Sr, en stelselmatig achtervolgen, bellen of berichten sturen op grond van artikel 285b Sr. Seksuele dwang binnen een relatie valt onder de zedentitel, die met de Wet seksuele misdrijven ingrijpend is herzien. Financiële controle en isolement zijn op zichzelf niet strafbaar, maar wegen wel mee bij de beoordeling van dwang en bij de straftoemeting.

Veiligheid op korte termijn: het huisverbod

Het krachtigste instrument is het tijdelijk huisverbod. De burgemeester kan dat opleggen wanneer uit feiten en omstandigheden blijkt dat de aanwezigheid van iemand in de woning ernstig en onmiddellijk gevaar oplevert voor huisgenoten, of wanneer daarvoor een ernstig vermoeden bestaat (artikel 2 Wet tijdelijk huisverbod). Het verbod geldt tien dagen en kan door de burgemeester worden verlengd tot ten hoogste vier weken (artikel 9). In de praktijk komt zo'n verbod tot stand na een melding bij de politie of bij Veilig Thuis, waarna een hulpofficier van justitie de situatie beoordeelt. U vraagt het dus niet zelf aan, maar u kunt er wel op aandringen en de feiten aanleveren die het moeten dragen — en dat laatste is precies waar het in de praktijk op vastloopt.

Contact- en straatverbod

Daarnaast kan een contactverbod worden opgelegd aan een verdachte die in vrijheid wordt gesteld, als voorwaarde bij de schorsing van de voorlopige hechtenis, en later als bijzondere voorwaarde bij een voorwaardelijke straf. Loopt er geen strafzaak, dan blijft de civiele weg open: in kort geding kan een straat- en contactverbod worden gevorderd, versterkt met een dwangsom. Welke route past, hangt af van wat er ligt aan aangifte, letsel en eerdere meldingen.

Aangifte doen en uw adres beschermen

Aangifte is geen voorwaarde voor hulp, maar wel voor vervolging. U heeft het recht zich bij de aangifte te laten bijstaan (artikel 51c Sv) en om het dossier in te zien en er stukken aan toe te laten voegen (artikel 51b Sv). Volledige anonimiteit bestaat in het strafproces niet, maar uw adres hoeft niet in het dossier te komen: u kunt domicilie kiezen op het kantooradres van uw advocaat, en dat is bij huiselijk geweld vrijwel altijd verstandig. Wordt de zaak geseponeerd terwijl u meent dat vervolging moet volgen, dan staat beklag open bij het gerechtshof op grond van artikel 12 Sv.

Welke schade u kunt vorderen

De schade laat zich in de strafzaak vorderen als benadeelde partij (artikel 51f Sv). Naast medische kosten en gederfd inkomen gaat het bij huiselijk geweld vaak om posten die elders niet spelen: de kosten van een noodgedwongen verhuizing, dubbele woonlasten, het vervangen van sloten, en eigendommen die in de woning zijn achtergebleven. Smartengeld weegt zwaar, omdat het geweld zich per definitie afspeelde op de plek waar iemand veilig hoorde te zijn en zich meestal over langere tijd heeft herhaald. Is de dader onvermogend of blijft vervolging uit, dan kan het Schadefonds uitkomst bieden; dat vraagt niet om een veroordeling, maar om aannemelijkheid.

Kosteloze bijstand

Slachtoffers van een geweldsmisdrijf met ernstig letsel krijgen van de Raad voor Rechtsbijstand een toevoeging op grond van artikel 44, vierde lid, van de Wet op de rechtsbijstand. Er wordt niet naar uw inkomen of vermogen gekeken en u betaalt geen eigen bijdrage. Is er nog geen verdachte in beeld, dan staan wij u eerst bij op basis van een lichte adviestoevoeging, die wordt omgezet zodra de verdachte bekend is. De bijstand van een slachtofferadvocaat kost u in deze zaken dus niets.

Wat wij voor u doen

Wij beoordelen wat er nodig is om u op korte termijn veilig te krijgen en dringen daarop aan bij politie en gemeente, staan u bij tijdens de aangifte, zorgen dat uw adres uit het dossier blijft, bewaken de termijnen in de strafzaak en bouwen de schadevordering op. Waar de zaak vastloopt bij politie of Openbaar Ministerie, voeren wij het beklag. Wij werken discreet en houden rekening met wat een stap voor u praktisch betekent; u bepaalt het tempo.

Neem contact op

U hoeft nog niet te weten wat u wilt. Een eerste gesprek is vertrouwelijk, kosteloos en verplicht u tot niets. Telefoon 035 - 203 11 62 of e-mail info@vittorialaw.nl. Belt u liever niet vanaf uw eigen toestel, laat dat dan weten; wij nemen contact op zoals u dat aangeeft, binnen één werkdag.

Veelgestelde vragen

Wat als de politie mijn aangifte niet serieus neemt?

De politie is verplicht uw aangifte op te nemen; gebeurt dat niet of volgt een sepot, dan zijn er wegen om dat aan te vechten. Lees verder.

Wat als de dader alles ontkent?

Ontkenning is geen eindstation: het strafrecht kent een bewijsminimum, maar de civiele rechter weegt bewijs anders. Lees verder.

Wat gebeurt er met mijn gegevens en privacy?

Uw adres hoeft niet in het dossier, en de zitting kan onder omstandigheden achter gesloten deuren. Lees verder.

Mag ik op zitting het woord voeren?

Bij de meeste geweldsdelicten heeft u spreekrecht, en u mag zich daarbij laten vertegenwoordigen. Lees verder.

Welke rechten heb ik nog meer als slachtoffer?

Naast de schadevordering heeft u recht op informatie, inzage, bijstand en bescherming. Lees verder.

Welke schade kan ik na mishandeling vorderen?

Van medische kosten en gederfd inkomen tot smartengeld; wat telt is de onderbouwing. Lees verder.