Brand of lekkage door een installateur?
Verhaal uw schade

Er is iemand over de vloer geweest om iets aan te leggen of te onderhouden, en kort daarna staat het water in de meterkast, ligt de vloer eruit of is er brand geweest. De schade zit dan niet in het werk zelf, maar in alles eromheen.

Wanneer is het bedrijf aansprakelijk?

Gaf u zelf de opdracht, dan is het uitgangspunt eenvoudig. Het bedrijf moet de zorg betrachten die van een redelijk bekwaam en redelijk handelend vakman mag worden verwacht. Wordt daarvan afgeweken en ontstaat daardoor schade, dan is sprake van een toerekenbare tekortkoming en is het bedrijf daarvoor aansprakelijk.

Wat die norm concreet inhoudt, laat zich in dit soort dossiers vaak scherp vaststellen, en dat is uw voordeel. Anders dan bij een adviesfout ligt hier meestal een technisch voorschrift onder: montage- en installatievoorschriften van de fabrikant, NEN-normen voor gas, water en elektra, de eisen die bij een erkenningsregeling horen, en het onderhoudsprotocol dat bij het toestel hoort. Een aansluiting die niet is nagetrokken, een leiding die niet is afgeperst, een cv-ketel die zonder de voorgeschreven controle in bedrijf is gesteld: het zijn stuk voor stuk verwijten die zich met een rapport laten onderbouwen.

Daarnaast rust op het bedrijf een eigen waarschuwingsplicht. Ziet de monteur dat de bestaande installatie het nieuwe onderdeel niet aankan, dat de aangeleverde materialen ongeschikt zijn of dat uw opdracht op een verkeerde aanname berust, dan moet hij dat melden. Wie doorwerkt zonder iets te zeggen, kan zich achteraf niet verschuilen achter uw instructie.

Ook als u de opdracht niet hebt gegeven

De schade treft lang niet altijd degene die het bedrijf heeft ingeschakeld. Een lekkage op de derde verdieping komt bij de buren beneden terecht. Een brand in een bedrijfsverzamelgebouw raakt de huurder ernaast. Een fout bij de installatie in een huurwoning leidt tot schade bij de verhuurder, of juist andersom.

Zonder contract spreekt u het bedrijf aan op grond van onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW). Dat vergt dat het bedrijf onzorgvuldig heeft gehandeld tegenover u, en juist bij technische voorschriften die nu net strekken tot het voorkomen van brand- en waterschade is dat goed te onderbouwen. Daarnaast kan de eigenaar of bezitter van het gebouw aansprakelijk zijn voor een gebrekkige opstal, los van de vraag wie de fout maakte; zie aansprakelijkheid voor opstallen en wanneer u aansprakelijk bent voor een gebrekkige zaak, opstal of dier. Zijn er meerdere partijen in beeld, dan geldt wat wij schreven over wie u kunt aanspreken als meerdere partijen aansprakelijk zijn.

Het bedrijf blijft verantwoordelijk voor zijn mensen en materialen

Een veelgehoord verweer is dat de fout is gemaakt door een ingehuurde kracht, een onderaannemer of een zzp’er, en dat u daar maar moet zijn. Dat verweer houdt zelden stand. Voor gedragingen van degenen van wie een opdrachtnemer zich bij de uitvoering bedient, is hij op gelijke wijze aansprakelijk als voor zijn eigen handelen. En voor fouten van ondergeschikten en van niet-ondergeschikten die in de uitoefening van het bedrijf werden ingezet, gelden aparte wettelijke regels die de opdrachtgever juist beschermen. De uitzondering is het geval waarin ú had voorgeschreven dat die specifieke partij moest worden ingeschakeld.

Ligt de oorzaak niet in het handwerk maar in het onderdeel zelf, dan geldt dat een opdrachtnemer in beginsel aansprakelijk is voor de zaken die hij bij de uitvoering gebruikt, tenzij dat in de omstandigheden onredelijk zou zijn (artikel 6:77 BW). Werkte hij met zijn eigen materialen en apparatuur, dan komt een gebrek daarin in de regel voor zijn rekening. Had ú het onderdeel aangeleverd en moest hij het slechts plaatsen, dan ligt dat anders, al blijft ook dan zijn waarschuwingsplicht overeind wanneer hij zag of moest zien dat het niet deugde. Daarnaast kan de producent zelf aansprakelijk zijn wanneer het product gebrekkig was; in brandzaken is dat vaak de tweede route die openligt.

Zie verder wanneer u aansprakelijk bent voor fouten van een zzp’er of opdrachtnemer en aansprakelijkheid voor fouten van een ondergeschikte.

Achter het bedrijf zit een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering

Uitvoerende bedrijven zijn vrijwel altijd verzekerd, maar niet met een beroepsaansprakelijkheidsverzekering. Zij hebben een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering, en dat verschil bepaalt in de praktijk wat er te halen valt.

Zo’n polis dekt de schade die het bedrijf bij anderen veroorzaakt: uw vloer, uw inboedel, het pand van de buren, de bedrijfsschade die daaruit volgt. Wat zij vrijwel nooit dekt, is het herstel van het ondeugdelijke werk zelf. Dat betekent iets belangrijks voor de manier waarop u uw claim opbouwt. De kosten om de verkeerd aangelegde leiding opnieuw te leggen zijn een kwestie tussen u en het bedrijf; de waterschade die eruit voortkwam, is een kwestie met zijn verzekeraar. Wie die posten door elkaar laat lopen, krijgt een discussie die nergens toe leidt.

Let daarnaast op de opzichtuitsluiting, die schade uitsluit aan zaken die het bedrijf onder zich had. Werkte de monteur aan uw machine en is juist die machine beschadigd, dan kan die uitsluiting in beeld komen, terwijl de schade aan de rest van het pand gewoon gedekt is. Dat het bedrijf verzekerd is, zegt dus nog niet dat elke post gedekt is; over dat onderscheid schreven wij bij aansprakelijkheid en verzekering.

Uw eigen verzekeraar keert uit en neemt regres

Bij brand- en waterschade meldt u de schade doorgaans eerst bij uw eigen opstal-, inboedel- of bedrijfsverzekeraar. Die keert uit en verhaalt vervolgens zelf op de veroorzaker. Dat is prettig, maar het is niet het hele verhaal, en het is de reden dat veel gedupeerden ten onrechte denken dat de zaak daarmee is afgedaan.

Uw eigen polis vergoedt namelijk de gedekte schade, en dat is bijna nooit alles. Uw eigen risico blijft staan. Onderverzekering of een maximering laat een gat achter. Nieuw-voor-oudverrekening drukt de uitkering. En posten als omzetverlies, vertragingsschade, kosten van tijdelijke huisvesting of opslag, de uren die u er zelf in stopt en de kosten van deskundige bijstand vallen er vaak buiten. Precies dat restant kunt u zelfstandig verhalen op de aansprakelijke partij, naast het regres van uw verzekeraar. Zie regres, bedrijfsschade en gevolgschade en welke schadeposten onder bedrijfsschade vallen.

Leg vast voordat er wordt hersteld

Dit is het punt waarop de meeste zaken worden gewonnen of verloren, en het speelt in de eerste dagen. De neiging is begrijpelijk om zo snel mogelijk te laten herstellen en verder te gaan. Maar zodra de installatie is vervangen, is de oorzaak niet meer te bewijzen, en dan is het uw woord tegen dat van de expert van de tegenpartij.

Bewaar daarom het onderdeel waar het om draait: de leiding, de koppeling, de ketel, de bedrading, de zekering. Laat de situatie fotograferen voordat er iets wordt aangeraakt of opgeruimd. Meld de schade bij uw eigen verzekeraar en bij de veroorzaker, zodat beide de gelegenheid krijgen onderzoek te doen, en stem af dat een gezamenlijk onderzoek plaatsvindt voordat er wordt hersteld. Is er brand geweest, dan is een technisch oorzaakonderzoek onmisbaar. Bent u het niet eens met de bevindingen van de expert van de verzekeraar, dan kunt u een contra-expert inschakelen; de kosten daarvan zijn onder omstandigheden zelf een verhaalbare schadepost (artikel 6:96 BW).

Bewaar verder de opdrachtbevestiging, de offerte, de werkbon, de facturen, het onderhoudscontract en de correspondentie inclusief appverkeer. Hoe oorzaak en gevolg juridisch worden beoordeeld, staat in causaal verband en bewijs.

Moet u eerst in gebreke stellen?

Dat hangt af van wat u vordert, en hier gaat het in de praktijk geregeld mis. Wilt u dat het bedrijf zijn werk alsnog deugdelijk uitvoert, dan moet u het in gebreke stellen met een redelijke termijn. Vordert u vergoeding van de schade die de fout heeft aangericht, dan is dat vaak niet nodig: die schade is immers al ontstaan en valt met nakoming niet meer ongedaan te maken. Spreekt u het bedrijf aan als derde, op grond van onrechtmatige daad, dan speelt een ingebrekestelling helemaal geen rol.

Dat neemt niet weg dat een goed opgestelde aansprakelijkstelling het bedrijf altijd de gelegenheid moet geven de schade te bezichtigen en zijn verzekeraar in te schakelen. Doet u dat niet en laat u zelf herstellen, dan volgt vrijwel zeker het verweer dat het herstel te duur was of onnodig. Zie ook hoe u iemand aansprakelijk stelt en het stappenplan voor een schadeclaim.

De kleine lettertjes van de installatiebranche

Vrijwel elk installatie- en onderhoudsbedrijf werkt met branchevoorwaarden, zoals de ALIB-voorwaarden, waarin de aansprakelijkheid wordt beperkt tot de aanneemsom of tot het verzekerde bedrag en waarin gevolgschade, bedrijfsschade en indirecte schade worden uitgesloten. Omdat uw schade juist daaruit bestaat, is dat de eerste hobbel.

Zulke bedingen zijn niet onaantastbaar. Zij moeten zijn overeengekomen en tijdig ter hand zijn gesteld, wat bij een klus die telefonisch is afgesproken lang niet altijd het geval is. Bent u consument, dan kan een beding onredelijk bezwarend en daarmee vernietigbaar zijn. En een beroep op een exoneratie kan naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zijn, zeker wanneer een elementair veiligheidsvoorschrift is geschonden of het bedrijf zich bewust roekeloos heeft gedragen. Spreekt u het bedrijf aan als derde, dan kan het zich tegenover u in beginsel helemaal niet op zijn voorwaarden beroepen.

Welke schade u kunt vorderen

Naast de kosten van herstel gaat het om de schade aan uw gebouw en inboedel, de kosten van tijdelijke huisvesting en opslag, kosten van reiniging en droging, en de waardevermindering die na herstel overblijft. Voor ondernemers komen daar omzetverlies, gederfde winst, doorlopende kosten, extra personeelskosten en de kosten van schadebeperking bij. De kosten van een deskundige en van buitengerechtelijke rechtsbijstand horen daar eveneens bij (artikel 6:96 BW).

Hoe die posten worden begroot en onderbouwd, staat in hoe u uw schade berekent, schade berekenen, hoe u gederfde winst en omzetverlies bewijst en wanneer u ook bijkomende kosten vergoed krijgt bij bedrijfsschade. Houd er rekening mee dat ook uw eigen handelen meetelt: wie de schade onnodig laat oplopen, krijgt eigen schuld tegengeworpen. Let ten slotte op de termijnen; zie verjaring van een vordering tot schadevergoeding.

Gaat het juist om het werk zelf?

Draait uw zaak niet om gevolgschade maar om een verbouwing die niet deugt, om meerwerk of om een oplevering die niet klopt, dan gelden de regels van aanneming van werk en leest u verder op geschil met de aannemer bij een verbouwing. Ligt de fout bij een adviseur, architect, constructeur of bouwkundig keurder in plaats van bij de uitvoerende partij, dan is beroepsaansprakelijkheid de aangewezen ingang.

Gaat het om gebreken die pas na aankoop van een woning aan het licht kwamen, dan is verborgen gebreken en woningkoop het juiste vertrekpunt. En loopt de schade door in uw bedrijfsvoering, dan sluit contractuele geschillen en schade voor ondernemers daarop aan.

De aanpak van Vittoria Law

In dit soort dossiers is de volgorde bepalend. Wij zorgen eerst dat de oorzaak wordt vastgelegd en dat het bewijs niet verdwijnt, stellen vervolgens de juiste partijen aansprakelijk, en scheiden daarna zorgvuldig de posten die bij het bedrijf zelf horen van de posten die bij zijn verzekeraar thuishoren. Loopt er al een regres van uw eigen verzekeraar, dan stemmen wij daarop af zodat u niet tussen twee verzekeraars in komt te staan met een restschade die niemand oppakt.

Vittoria Law behandelt aansprakelijkheids- en schadezaken voor particulieren en ondernemers, met de nadruk op causaliteit, schadeonderbouwing en bewijs. Wat een zaak kost, staat op kosten; hebt u een rechtsbijstandverzekering, dan kunt u bij een procedure uw vrije advocaatkeuze inroepen.

Laat uw schade beoordelen

Stuur ons de werkbon of opdrachtbevestiging, de foto’s, het expertise- of oorzaakrapport als dat er al ligt, en de correspondentie met het bedrijf en met uw verzekeraar. U hoort wie u kunt aanspreken, welk bewijs nog veiliggesteld moet worden en welke posten realistisch verhaalbaar zijn.