Heb ik als slachtoffer recht op een advocaat en wat kost dat?

In de regel betaalt u niets

Als slachtoffer van een gewelds- of zedenmisdrijf betaalt u voor een advocaat in de regel niets: geen deel en geen eigen bijdrage. De wetgever heeft die bijstand bewust kosteloos gemaakt, omdat het onaanvaardbaar werd geacht dat juridische hulp zou afhangen van de portemonnee van het slachtoffer. Toch schakelen veel slachtoffers geen advocaat in, omdat zij aannemen dat zij zich er geen kunnen veroorloven. Die aanname is meestal onjuist, en zij kost hun vaak meer dan het honorarium waarvoor zij vreesden.

Er zijn drie routes waarlangs uw rechtsbijstand wordt betaald, en in vrijwel elke slachtofferzaak is er ten minste één van toepassing. Het bredere kader staat bij slachtofferrecht en uw rechten als slachtoffer.

Gefinancierde bijstand bij gewelds- en zedenmisdrijven

De eerste en belangrijkste route staat in artikel 44 lid 4 van de Wet op de rechtsbijstand. Bent u slachtoffer van een geweldsmisdrijf of een zedenmisdrijf, is er vervolging ingesteld en komt u in aanmerking voor een uitkering uit het Schadefonds Geweldsmisdrijven, kort gezegd omdat u ernstig lichamelijk of geestelijk letsel heeft opgelopen, dan wordt rechtsbijstand kosteloos verleend. Er geldt geen inkomensgrens, geen vermogenstoets en geen eigen bijdrage. Hetzelfde geldt voor nabestaanden van een overleden slachtoffer.

De regeling geldt breder dan velen denken: niet alleen na een beroving of overval of mishandeling, maar ook bij huiselijk geweld en bij online bedreiging of wraakporno. Is nog geen vervolging ingesteld of is onduidelijk of het letsel als ernstig geldt, dan kan een reguliere toevoeging worden aangevraagd bij de Raad voor Rechtsbijstand, met een beperkte, inkomensafhankelijke eigen bijdrage. Die aanvraag verzorgen wij.

De kosten bij letselschade komen voor rekening van de aansprakelijke

De tweede route geldt buiten het strafrecht. Heeft u letsel opgelopen door een ongeval of een fout van een ander en staat de aansprakelijkheid vast, dan komen de redelijke kosten van rechtsbijstand op grond van artikel 6:96 lid 2 BW voor rekening van de aansprakelijke partij. In de praktijk betaalt de verzekeraar van de tegenpartij het honorarium van uw advocaat. Dat is geen coulance, maar een wettelijk uitgangspunt: de kosten die u redelijkerwijs maakt om uw schade vergoed te krijgen, zijn zelf onderdeel van die schade. Meer daarover leest u bij de kosten van een letselschadeadvocaat en no cure no pay bij letselschade.

Uw rechtsbijstandverzekering, met vrije advocaatkeuze

Heeft u een rechtsbijstandverzekering, dan geldt de derde route. U hoeft geen genoegen te nemen met de jurist die de verzekeraar toewijst. Zodra een gerechtelijke of administratieve procedure aan de orde is, heeft u recht op een advocaat van uw eigen keuze, op kosten van de verzekeraar. Dat volgt uit artikel 4:67 Wft en uit vaste rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie. U moet dat recht wel inroepen; hoe, staat bij vrije advocaatkeuze inroepen. Let ook op het moment van melden, want een te late melding kan dekking kosten.

Wat de advocaat voor u doet

De kostenvraag is uiteindelijk niet de belangrijkste. Een slachtofferadvocaat bewaakt de bewijspositie, voegt u als benadeelde partij in het strafproces en zorgt dat uw vordering ontvankelijk is, precies het punt waarop veel vorderingen zonder bijstand stranden. Hij bereidt het spreekrecht voor, ziet de processtukken in, onderhoudt het contact met het Openbaar Ministerie en beoordeelt of u na de strafzaak alsnog naar de civiele rechter moet. Wordt uw vordering toegewezen, dan is de schadevergoedingsmaatregel van groot belang: de Staat int bij de veroordeelde en keert na acht maanden het onbetaalde deel als voorschot aan u uit.

Wat wij voor u doen

Wij stellen in het eerste gesprek vast onder welke regeling uw zaak valt, verzorgen de aanvraag van de gefinancierde bijstand of de aanspraak op uw verzekeraar, en voeren daarna uw zaak.

Wat het u kost

Welke van de drie routes op u van toepassing is, stellen wij in het eerste gesprek vast. In de meeste slachtofferzaken betaalt u daarna zelf niets; waar dat anders is, maken wij vooraf een heldere afspraak. Zie verder de pagina over kosten.

Neem contact op

Veelgestelde vragen

Geldt de kosteloze bijstand ook als de dader nog niet is gevonden?

De regeling van artikel 44 lid 4 Wrb vereist dat er vervolging is ingesteld. Zolang dat niet zo is, kan een reguliere toevoeging worden aangevraagd.

Moet ik mijn inkomen opgeven?

Voor de kosteloze bijstand bij gewelds- en zedenmisdrijven niet. Alleen bij een reguliere toevoeging speelt uw inkomen een rol.

Betaalt de verzekeraar van de dader mijn advocaat?

Bij letselschade door een ongeval of fout, als de aansprakelijkheid vaststaat, wel. Opzettelijk geweld is meestal niet verzekerd; dan loopt de financiering via de Raad voor Rechtsbijstand.

Mag ik mijn eigen advocaat kiezen?

Ja. Ook bij gefinancierde bijstand kiest u zelf een advocaat die op toevoegingsbasis werkt. Bij een rechtsbijstandverzekering heeft u die keuze zodra er wordt geprocedeerd.

Wat als ik al een advocaat heb die ik zelf betaal?

Laat nagaan of u alsnog onder een van de drie regelingen valt. Vaak kan de financiering vanaf dat moment worden overgezet.

Verwante onderwerpen

• Slachtofferadvocaat
• Hoe werkt het Schadefonds Geweldsmisdrijven?
• Wat kost een letselschadeadvocaat?
• Vrije advocaatkeuze inroepen
• Slachtofferadvocaat of Slachtofferhulp?