Wat kost een advocaat als slachtoffer? In de regel niets



Als slachtoffer van een gewelds- of zedenmisdrijf betaalt u voor een advocaat in de regel niets. Niet een deel, niet een eigen bijdrage: niets. De wetgever heeft die bijstand bewust kosteloos gemaakt, omdat het onaanvaardbaar werd geacht dat juridische hulp afhankelijk zou zijn van de portemonnee van degene die het slachtoffer is geworden.

Toch schakelen veel slachtoffers geen advocaat in. Niet omdat zij geen zaak hebben, maar omdat zij aannemen dat zij zich er geen kunnen veroorloven. Die aanname is in de meeste gevallen onjuist, en zij kost hun geld — vaak aanzienlijk meer dan het honorarium waar zij bang voor waren.

Hieronder staan de drie routes waarlangs uw rechtsbijstand wordt betaald. In vrijwel elke slachtofferzaak is er ten minste één van toepassing. Wilt u eerst het bredere kader, begin dan bij slachtofferrecht en schadevergoeding na een misdrijf en bij wat uw rechten als slachtoffer zijn.

1. Kosteloze rechtsbijstand bij gewelds- en zedenmisdrijven

De eerste en belangrijkste route staat in artikel 44 lid 4 van de Wet op de rechtsbijstand. Bent u slachtoffer van een geweldsmisdrijf of een misdrijf tegen de zeden, is er vervolging ingesteld en komt u in aanmerking voor een uitkering uit het Schadefonds Geweldsmisdrijven — kort gezegd: heeft u ernstig lichamelijk of geestelijk letsel opgelopen — dan wordt rechtsbijstand u kosteloos verleend.

Let op wat daar niet staat. Er staat geen inkomensgrens. Er staat geen vermogenstoets. Er staat geen eigen bijdrage. Wat u verdient of bezit is voor deze regeling irrelevant. Hetzelfde geldt voor nabestaanden van een slachtoffer dat is overleden.

Deze route geldt breder dan velen denken. Zij is er niet alleen na een beroving of overval of mishandeling, maar ook bij huiselijk geweld en bij online bedreiging of wraakporno.

Is nog geen vervolging ingesteld, of is nog onduidelijk of het letsel als ernstig kwalificeert, dan is dat geen eindpunt. In die gevallen kan een reguliere toevoeging worden aangevraagd bij de Raad voor Rechtsbijstand, waarbij de eigen bijdrage inkomensafhankelijk en beperkt is. De aanvraag verzorgen wij; u hoeft daar zelf niets voor te doen.

2. Buitengerechtelijke kosten bij letselschade

De tweede route geldt buiten het strafrecht. Heeft u letsel opgelopen door een ongeval of een fout van een ander en staat de aansprakelijkheid vast, dan komen de redelijke kosten van rechtsbijstand op grond van artikel 6:96 lid 2 BW voor rekening van de aansprakelijke partij. In de praktijk betekent dit dat de verzekeraar van de tegenpartij het honorarium van uw advocaat betaalt.

Dit is geen gunst en geen coulance, maar wettelijk uitgangspunt: de kosten die u redelijkerwijs moet maken om uw schade vergoed te krijgen, zijn zelf onderdeel van die schade. U ontvangt dus geen rekening. Meer hierover leest u bij de kosten van een letselschadeadvocaat en, voor wie zich afvraagt of ook resultaatafhankelijke afspraken mogelijk zijn, in No cure no pay bij letselschade: mag dat?

3. Uw rechtsbijstandsverzekering — met vrije advocaatkeuze

Heeft u een rechtsbijstandsverzekering, dan geldt de derde route. Veel verzekerden weten niet dat zij niet verplicht zijn genoegen te nemen met de jurist die de verzekeraar toewijst. Zodra een gerechtelijke of administratieve procedure aan de orde is, heeft u recht op een advocaat van uw eigen keuze, op kosten van de verzekeraar. Dat volgt uit artikel 4:67 Wft en uit vaste rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie.

Dat recht moet u wel inroepen; de verzekeraar wijst er zelden uit zichzelf op. Hoe u dat doet, staat in vrije advocaatkeuze inroepen. Let daarbij op het moment van melden: wie te lang wacht, kan dekking verliezen door een te late melding.

Wat de advocaat dan voor u doet

De kostenvraag is uiteindelijk niet de belangrijkste. Een slachtofferadvocaat doet meer dan een schadestaat invullen. Hij bewaakt de bewijspositie, voegt u als benadeelde partij in het strafproces en zorgt dat uw vordering ontvankelijk is — dat laatste is precies waar veel vorderingen zonder bijstand op stranden. Hij bereidt bovendien het spreekrecht voor, ziet de processtukken in, onderhoudt het contact met het Openbaar Ministerie en beoordeelt of u na de strafzaak alsnog naar de civiele rechter moet.

Wordt uw vordering toegewezen, dan is de schadevergoedingsmaatregel van groot belang: de Staat int dan bij de veroordeelde en keert binnen acht maanden aan u uit, ook als de dader niet betaalt.

Juist bij letsel, psychische schade of shock- en affectieschade maakt die begeleiding direct verschil in wat u uiteindelijk ontvangt. Zie daarover wanneer u een slachtofferadvocaat nodig heeft en wat het voordeel is van een gespecialiseerde slachtofferadvocaat.

Tot slot

De vraag is dus zelden of u zich een advocaat kunt veroorloven. De vraag is onder welke van de drie regelingen uw zaak valt — en dat is in één gesprek vast te stellen.

Wilt u weten waar u aan toe bent? Neem contact op. Aan dat eerste gesprek zijn geen kosten verbonden.

Lees ook: Wat is het verschil tussen een slachtofferadvocaat en Slachtofferhulp Nederland?, Hoe vraag ik schadevergoeding aan als slachtoffer van een ongeval of misdrijf? en Hoe lang duurt een strafzaak of schadeprocedure meestal?